Duman
Kontrolü, İklimlendirme ve Havalandırma Tesisatı ile Basınçlandırma Sistemi
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Genel
Madde
85 - Binalarda yapılan havalandırma, basınçlandırma ve
duman tahliye tesisatı, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını
önleyecek ve binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını sağlayacak güvenli
bir ortamı oluşturacak şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda
tutulacaklardır. Bu kısımda belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup,
daha üstün nitelikli ve daha yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin
kullanılmasına engel oluşturmaz.
Kurulması
gereken basınçlandırma ve duman tahliye tesisatlarının yerleştirilmeleri,
kullanılacak teçhizatın cins ve miktarları, binanın kullanım sınıfı, tehlike
sınıfı, binada bulunanların hareket kabiliyeti ve binada bulunan yangın önleme
sistemlerinin özelliklerine göre belirlenecektir.
Her
türlü basınçlandırma, havalandırma ve duman tahliye tesisatı, ilgili TSE
standartlarına ve tesisat yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis
edilecek ve işletilecektir.
Bu
Yönetmeliğin gerekli gördüğü her türlü sistem, cihaz, ekipman ve işletme
prosedürü kurulduktan sonra Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe performans ve
çalışma sürekliliği sağlanacak şekilde sürekli olarak bakıma tabi tutulacaktır.
Bakım çalışmaları asgari bu Yönetmelikte belirtilen gereksinimlere uygun olarak
yapılacak, ilgili TSE standartları ve tesisat yönetmeliklerinde bu Yönetmelikte
belirtilen gereksinimlerin üzerinde bakım gereksinimleri olduğu taktirde ilave
olarak bu gereksinimler de yerine getirilecektir.
Binalardakurulacak basınçlandırma ve duman tahliye tesisatı, binanın yangın sorumlusunungözetiminde test ve bakıma tabi tutulacaktır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Duman
Kontrolü
Duman
kontrol esasları
Modern
mimaride, galeri ve endüstri yapılarında duman bacaları kapalı çarşı dizaynında
kullanılan atrium, mall gibi yapılarda en üst noktaya duman tahliye sistemi
yapılmalıdır.
Duman
baca ağızları daima açık olabileceği gibi, yangın vukuunda elle kolaylıkla
açılabilen mekanik düzenlerle de çalıştırılabilirler. Bu tür mekanizmaların
sürekli bakımla işler durumda tutulmaları zorunludur.
Çok
sayıda insanı daimi veya geçici olarak barındıran binalar ile müzeler gibi
değerli eşyaları ihtiva eden yapılarda ve yeraltı ulaşım araçları
istasyonlarında alev yönlendirme bacaları yapılması zorunludur.
İklimlendirme
ve havalandırma tesisatı
Mekanik
duman tahliye sistemleri için tesis edilen kanallar çelik, alüminyum ve benzeri
malzemeden yapılmış olmalıdır.
Bütün
mekanik duman tahliye sisteminde kullanılacak kanallar yeterli sayıda askı
elemanları ile bağlanmalıdır.
Kanal
kaplama malzemesi en az B1 sınıfı malzeme olmalıdır.
Duman
tahliye kanalları yangın merdivenlerinden ve yangın güvenlik hacimlerinden
geçmemelidir. Elde olmayan nedenlerden dolayı, kanalın bu bölümden geçmesi
durumunda geçtiği bölümün yapısal olarak yangına dayanım süresi kadar yangına
dayanacak bir malzeme ile kaplanmalıdır. Kanal bir duvarı geçerek bölüm
içerisine giriyorsa, duvar geçişlerinde yangın damperleri kullanılmalıdır.
Aynı
hava santralı ile birden fazla mahallin havalandırılması ya da
iklimlendirilmesi yapılıyorsa, mahaller arası geçişlerde, dönüş ve toplama
kanallarında yangın damperi kullanılmalıdır. Topluma açık özel önlem isteyen
yapılarda havalandırma kanalı içine, damperlere kumanda eden kanal tipi duman
dedektörleri konulmalıdır.
Asma
tavan arası, yükseltilmiş döşeme altı gibi mahallerin plenum olarak
kullanılması durumunda; bu bölümler içerisinden sadece; mineral, alüminyum veya
bakır zırhlı kablolar, rijit metal borular ve esnek metal borular
geçirilebilir. Bilgisayar, televizyon, telefon, ve iç haberleşme sistemleri
kablolarının, yangın korunum sistemlerinin, alevlenmeyen sıvılar taşıyan yanmaz
malzemeden boruların kullanılmasına izin verilir.
Duman
tahliye kanalları yangın zonu duvarlarını delmemelidir. Kanalın bir yangın zonu
duvarını veya katını geçmesi durumunda, kanal üzerine yangın zonu duvarını veya
katını geçtiği yerde yangın damperi konulmalıdır. Eğer, havalandırma kanalı
korunmuş bir şaft içinden geçiyorsa şafta giriş ve çıkışta yangın damperi
kullanılmalıdır.
Basınçlandırma
sistemine ait kanallarda yangın damperi kullanılmaz.
Duman
tahliye sistemi bina yangın alarm sistemi tarafından otomatik olarak aktive
olmalıdır. İlave olarak, uzaktan el ile kumanda için çalıştırma/durdurma imkanı
bulunmalıdır.
Yangının
yayılmasında rol oynayan tesisat baca ve kanalları, yangın bölmeleri hizasında,
tesisat dışında, çift taraflı en az 8 mm saçla kapatılmış ve arası yalıtılmış
olmalıdır. Havalandırma kanal ve bacalarının yangın bölmelerini aşmalarına özel
detaylar dışında izin verilmez. Hava kanalları, yanmaz malzemeden yapılmalıveya yanmaz malzeme ile kaplanmalıdır.
Jeneratör
odası, mutfak ve otoparklar
Madde
88 - Dizel pompa ve acil durum jeneratörünü
çalıştırabilmek için mekanik havalandırmanın gerekli olduğu yerlerde, bu
bölümlerin duman tahliye sistemleri diğer bölümlere hizmet veren sistemlerden
bağımsız olarak dizayn edilmeli, hava doğrudan dışardan ve herhangi bir egzoz
çıkış noktasından en az 5 metre uzaktan alınmalı ve mahallin egzoz çıkışı da
doğrudan dışarıya ve herhangi bir hava giriş noktasından en az 5 metre uzağa
atılmalıdır.
Bir
otel, restoran, kafeterya benzeri yerlerin mutfaklarındaki pişirme alanlarının
mekanik egzoz sistemi binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden
bağımsız olmalı ve egzoz kanalları korunmamış yanabilir malzemelerden en az 500
mm açıktan geçmeli, egzoz doğrudan dışarıya atılmalı ve herhangi bir hava giriş
açıklığından en az 5 metre uzakta olmalıdır, mutfak dışından geçen egzoz kanalı
geçtiği bölümün veya mutfak bölümünün yapısal olarak yangına dayanma süresi kadar
bir malzeme ile kaplanmalı, eğer kanal bir tuğla şaftı içerisinden geçiyorsa
şaftın diğer bölümlerinden ve diğer kanallardan veya servis elemanlarından
ayrılmalıdır. Mutfak egzoz kanallarına yangın damperi konulmamalıdır.
Toplam
alanı 1900 m2 yi aşan bodrumlardaki otomobil park alanları için mekanik duman
tahliye sistemi zorunludur. Duman tahliye sistemi binanın diğer bölümlerine
hizmet veren sistemlerden bağımsız olmalı ve saatte en az 9 defa hava değişimi
sağlamalıdır.
Un,
tahıl, kepek, nişasta ve şeker gibi parlayıcı organik tozlar meydana getiren
maddelerin imal edildiği, işlendiği veya depo edildiği yerlerde, bu maddelerin
tozlarının toplanmasını önleyecek özel havalandırma tertibatı yapılması
zorunludur. Bu yerlerde soba, ocak ve benzeri açık ateş kaynağı bulundurulması
ve önlem alınmaksızın kaynak yapılması yasaktır.
Doğalgaz,
SPG veya tehlikeli maddelerle çalışılan yerlerde fan ve havalandırma motorları
patlama ve kıvılcım güvenlikli (ex-proof) olacaktır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Basınçlandırma
Sistemi
Basınçlandırma
sistemi
Madde
89 - Yapı yüksekliği 21.50 m'yi geçen bütün binalarda
kapalı merdivenler basınçlandırılmalıdır. Konutlarda yükseklik 51.50 m'yi
geçmesi durumunda basınçlandırma sistemi yapılmalıdır.
Bodrum
kat sayısı 4'den fazla olan binalarda yangın merdiveni basınçlandırılmalıdır.
Yangın
anında acil durum asansör kuyularının yangın etkisi altında kalmaması için acil
durum asansörü kuyuları basınçlandırılmalıdır.
Basınçlandırma
sistemi çalıştığı zaman, bütün kapılar kapalı iken basınçlandırılan merdiven
kovası ile bina kullanım alanları arasındaki basınç farkı en az 50 Pa
olmalıdır. Açık kapı durumu için basınç farkı en az 15 Pa olmalıdır.
Basınçlandırma
sisteminin yangın güvenlik hacmine de yapılması durumunda, merdiven tarafındaki
basınç yangın güvenlik hacmi tarafındaki basınçtan daha yüksek olacak şekilde
bir basınç dağılımı oluşturulmalıdır.
Hem
basınçlı havanın hem de otomatik kapı kapatıcının kapı üzerinde yarattığı
kuvveti yenerek kapıyı açmak için kapı tutamağına uygulanması gereken kuvvet
110 Newton'u geçmemelidir.
Operasyon
sırasında basınçlandırma sistemi açık bir kapıdan basınçlandırılmış alana duman
girişini engelleyecek yeterlilikte hava hızını sağlayabilmelidir. Her hangi bir
kapının tamamının açık olması durumunda ortalama hız büyüklüğü en az 1 m/s
olmalıdır.
En
az bir iç kapı ve bir dışarıya tahliye kapısının açık olacağı düşünülerek
dizayn yapılmalı ve bina kat sayısına göre açık iç kapı sayısı arttırılmalıdır.
Basınçlandırma
havası miktarı, sızıntı alanlarından çevreye olan hava akışlarını karşılayacak
mertebede olmalıdır.
Merdiven
içerisinde oluşacak aşırı basınç artışlarını bertaraf edecek aşırı basınç
damperi, frekans kontrollü fan gibi sistemler düşünülmelidir.
Basınçlandırma
havası doğrudan dışardan alınmalı ve egzoz çıkış noktalarından en az 5 m uzakta
olmalıdır.
Basınçlandırma
fanının dışardan hava emişine dedektör konulmalı, duman algılanması durumunda
fan otomatik olarak durdurulmalıdır.
Basınçlandırma
sistemi bina yangın alarm sistemi tarafından otomatik olarak çalıştırılmalıdır.
Yangın
merdivenlerinde pozitif basınç yapılmamış ise; merdiven bölümünde açılabilir
pencere veya her merdivenin üzerinde devamlı havalandırmayı sağlayacak tepe
penceresi bulunacaktır. Ayrıca, dumanın boşalabilmesi için, merdivenlerde uygun
aralıklarla delikler bırakılacaktır. Bu merdivenlere, her kattan kısmen veya
tamamen mekanik havalandırma sağlanmış hollerden-kaçış yollarından geçilmesi
YEDİNCİ KISIM
Yangın Söndürme Sistemleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Madde 90 - Yangın söndürme sistemleri, bu Yönetmelik kapsamındaki tüm yapı ve binalar ile tünel, liman, dok, metro, açık arazi işletmeleri gibi yapılarda yangın öncesi ve sırasında kullanılan sabit söndürme tesisatlarıdır. Bu bölümde belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup, daha üstün nitelikli ve daha yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin tercih edilmesine engel oluşturmaz.
Binalarda
kurulan söndürme tesisatı, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını
önleyecek ve yangını söndürecek şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır
durumda tutulacaklardır.
Yangın
söndürme sistemleri her yapıda oluşabilecek yangını söndürecek kapasitede ve
yapı ekonomik ömrü boyunca, sistem gerektiğinde otomatik ve/veya elle devreye
gereken hızda girerek görevini yerine getirebilmelidir.
Kurulması
gereken sabit yangın söndürme sistemleri ve tesisatının nitelikleri,
kullanılacak teçhizatın cins ve miktarları, yerleştirilmeleri, binanın ve
binada bulunabilecek malzemelerin yangın türüne göre belirlenecektir. Sistem
ve/veya sistemlerde kullanılacak tüm ekipmanlar sertifikalı olacaktır.
Her
türlü yangın söndürme sistemleri, ilgili TSE standartlarına ve tesisatyönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis edilecek ve onaylanacaktır.
Bu
Yönetmeliğin gerekli gördüğü her türlü sistem, cihaz, ekipman ve işletme
prosedürü; kurulduktan sonra, bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, performans
ve çalışma sürekliliği sağlanacak şekilde sürekli olarak bakıma tabi
tutulacaktır. Bakım çalışmaları asgari olarak bu Yönetmelikte belirtilen
gereksinimlere uygun olarak yapılacak, ilgili TSE standartları ve tesisat
yönetmeliklerinde bu Yönetmelikte belirtilen gereksinimlerin üzerinde bakım
gereksinimleri olduğu taktirde ilave olarak bu gereksinimler de yerine
getirilecektir.
Binalarda
kurulacak söndürme sistemlerinin tasarım ve uygulaması yetki sahibi merci
tarafından kontrol ve onaya tabi olacaktır. Periyodik test ve bakım gerektiren
sistemler ve cihazlar yetki sahibi merci tarafından belirtilen şekilde bina
sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina
yetkilisinin gözetiminde test ve bakıma tabi tutulacaktır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Sulu
Söndürme Sistemleri
GenelMadde 91 - Sulu söndürme sistemleri yangın dolapları sistemi, hidrant sistemi, sprinkler sistemi için yapılmış hidrolik hesaplar neticesinde gerekli olan su basınç ve debi değerleri merkezi veya şehir şebekeleri tarafından karşılanamıyorsa; kapasiteyi karşılayacak yangın pompa istasyonu ve deposu oluşturulmalıdır.
Su
depoları ve kaynaklar
Madde 92 - Sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunmalıdır.
Madde 93 - Yangın Pompaları : Sulu söndürme sistemlerine basınçlı su sağlayan, anma debi ve anma basınç değeri ile ifade edilen pompalardır. Pompalar, kapalı vana (sıfır debi) basma yüksekliği anma basma yüksekliği değerinin en fazla %140'ı kadar olmalı ve %150 debideki basma yüksekliği, anma basma yüksekliğinin %65'inden daha küçük olmamalıdır. Bu tür pompalar, istenen basınç değerini karşılamak koşuluyla, anma debi değerlerinin %130'u kapasitedeki sistem talepleri için kullanılabilir.
Yangın
dolapları sistemi
Madde 94 - Yangın dolapları sistemi sabit boru tesisatı ile yangın dolaplarından meydana gelir.
Hidrant
sistemi
Madde 95 - Yapıların yangından korunmasında, ilk müdahalede söndürülemeyen yangınlara dışarıdan müdahale edebilmek için mümkün olduğunca yapının veya binanın tüm çevresini kapsayacak şekilde tesis edilecek hidrant sistemi bünyesinde yerleştirilecek hidrantlar, itfaiye ve araçlarının kolay yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği şekilde düzenlenmelidir.
Sprinkler
sistemi
Madde 96 - Aşağıda belirtilen yerler tam veya kısmi otomatik sprinkler sistemi ile korunmak zorundadır.
Madde 97 - Yüksek yapılarda ve cephe genişliği 75 m'yi aşan yapılarda, itfaiyenin sisteme dışarıdan su basabilmesi için sulu yangın söndürme sistemlerine itfaiye bağlantısı yapılacaktır. Sistemde bir çekvalf bulunacak ve çekvalf ile itfaiye bağlantısı arasındaki borulardaki suyun otomatik olarak boşalmasını sağlayacak elemanlar konulacaktır.
Köpüklü,
gazlı ve kuru tozlu sabit söndürme sistemleri
Madde 98 - Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit söndürme sistemleri, tesisin nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel, sertifikalı ve ilgili TSE standartlarına göre tasarlanacaktır.
Taşınabilir
söndürme tüpleri
Madde 99 - Söndürme tüplerinin sayısı mekanlarda var olan durum ve risklere göre belirlenir. Her bağımsız bölüm için en az 1 adet olmak üzere, beher 200 m² taban alanı için 1 adet ilave edilerek uygun tipte 6 kg'lık yangın söndürücü bulundurulması esas alınarak; A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu, B sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü, C sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli, D sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde ise kuru metal tozlu söndürme cihazları bulundurulacaktır.
Periyodik
testler ve bakım
Madde 100 - Bu Yönetmelikte gerekli görülen tüm yangın söndürme sistemleri bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında sistemin gerektirdiği sürelerde periyodik testlere ve bakıma tabi tutulacaktır.
Madde 92 - Sistemde en az bir güvenilir su kaynağı bulunmalıdır.
Sulu
söndürme sistemleri için kullanılacak su depolarının yangın rezervi olarak
ayrılmış bölümleri başka amaçlar için kullanılmayacak, depo tesisatı sadece
söndürme sistemlerine hizmet verecek şekilde düzenlenecektir.
Yapıda
sprinkler sistemi bulunması durumunda, su deposu kapasitesi yapının risk
sınıfına bağlı olarak en az Tablo 3'de belirtilen süreyi sağlayacak kapasitede
seçilecektir.
Tablo 3: Sprinkler söndürme sistemleri için su
ihtiyacı.
Debi (1/dak)
|
Süre (dak)
| |
Düşük tehlike sınıfı
|
1000
|
45
|
Orta tehlike sınıfı
|
2000
|
60
|
Yüksek tehlike sınıfı
|
Hidrolik hesaplar ile belirlenir.
| |
Yüksek binalar
|
Hidrolik hesaplar ile belirlenir.
|
- Sprinkler söndürme sistemi yanında yapı içi yangın dolapları ve yapı dışı hidrant sistemi mevcut ise bu durumda sprinkler söndürme suyu debisine Tablo 4'de belirtilen değerler ilave edilerek su depo kapasitesi belirlenmelidir.
Tablo 4: Yangın dolapları ve hidrant sistemi için
ilave edilecek su ihtiyaçları
Yangın Dolabı Debisi (1/dak)
|
Hidrant Debisi (1/dak)
|
Süre (dak)
| |
Düşük tehlike sınıfı
|
100
|
400
|
30
|
Orta tehlike sınıfı
|
100
|
1000
|
60
|
Yüksek tehlike sınıfı
|
200
|
1500
|
90
|
- Yapıda sulu söndürme sistemi olarak sadece yangın dolapları sistemi mevcut ise su kapasitesi en az 200 litre debiyi 60 dakika süre ile karşılayacak şekilde en az 12 m3 olacaktır.
Yapıda
sadece çevre hidrant sistemi bulunması durumunda su ihtiyacı en az 1900 litre
debiyi 90 dakika süre ile karşılayacak kapasitede olmak üzere yapının risk
sınıfına göre yapılacak hidrolik hesaplar ile belirlenecektir.
PompalarMadde 93 - Yangın Pompaları : Sulu söndürme sistemlerine basınçlı su sağlayan, anma debi ve anma basınç değeri ile ifade edilen pompalardır. Pompalar, kapalı vana (sıfır debi) basma yüksekliği anma basma yüksekliği değerinin en fazla %140'ı kadar olmalı ve %150 debideki basma yüksekliği, anma basma yüksekliğinin %65'inden daha küçük olmamalıdır. Bu tür pompalar, istenen basınç değerini karşılamak koşuluyla, anma debi değerlerinin %130'u kapasitedeki sistem talepleri için kullanılabilir.
Sistemde
bir pompa kullanılması halinde aynı kapasitede yedek pompa olmalıdır. Birden
fazla pompa olması halinde toplam kapasitenin en az %50 si yedeklenmek şartıyla
yeterli sayıda yedek pompa kullanılacaktır.
Pompanın
çevrilmesi elektrik motoru yanı sıra içten yanmalı motorlar veya türbinler ile
olabilir.
Yedek
diesel pompa kullanılmadığı takdirde yangın pompalarının enerji beslemesi
güvenilir kaynaktan sağlanarak, yapının genel elektrik sisteminden bağımsız
beslenecektir.
Yangın
pompalarının, otomatik hava boşaltma valfı, sirkülasyon rahatlama valfı gibi
yardımcı elemanlar bulunmalıdır.
Her
pompanın ayrı bir kumanda panosu olmalıdır. Pano kilitli olmalıdır. Elektrik
kumanda panosu, faz hatası, faz sırası hatası, kumanda fazı hatası, bilgi
ışıklarıyla donatılmalıdır. Açma kapama şalterine pano kilidi açılmadan
erişilememelidir.
Her
pompanın ayrı bir kumanda basınç anahtarı olmalıdır. Basınç anahtarları,kumanda
panosunun içine yerleştirilmiş, su basıncını boru bağlantısıyla hisseden, su
darbelerine karşı korumalı, alt ve üst değerler ayrı ayrı ve bağımsız olarak
ayarlanabilir ve ayarlandıktan sonra kilitlenebilir olmalıdır.
Pompa
kontrolü basınç kumandalı tam (otomatik başla-otomatik dur) veya yarı otomatik
(otomatik başla-elle dur) olabilir.
Pompa
odası veya pompa istasyonunda +4°C üzerinde sıcaklığın sürekli sağlanabilmesi
için uygun gereçler sağlanacaktır.
Pompa
istasyonunda, servis, muayene ve ayar gerektiren cihazların çalışma alanı
etrafında acil aydınlatma sağlanacaktır.
Zemin
yeterli bir drenaj için eğimli olarak hazırlanarak pompa, sürücü, kontrol
panosu gibi kritik cihazlardan suyun uzaklaştırılması sağlanacaktır.
Madde 94 - Yangın dolapları sistemi sabit boru tesisatı ile yangın dolaplarından meydana gelir.
a)
Sabit boru tesisatı;
1)
Yangın dolapları sistemlerine suyu sağlayan sabit boru tesisatı çapı 50 mm'den
az olmamak üzere yapılacak hidrolik hesaplara göre belirlenmelidir.
2)
Yüksek binalar, alışveriş merkezleri, otoparklar ve benzeri yerlerde, ıslak
veya kuru sabit boru sistemi üzerinde, itfaiye ve eğitilmiş personelin
kullanımına olanak sağlayan bağlantı ağızları bırakılmalı ve bu bağlantı
ağızları yangın merdiveni veya yangın güvenlik hacmi gibi korunmuş mekanlarda
olmalıdır.
3)
Sabit boru tesisatı üzerinde bulunan bütün hortum bağlantıları, itfaiyenin
kullandığı normlara uygun olacaktır. Bağlantı ağızları, yapının sprinkler ve
yangın dolapları sistemine de suyu sağlayan sabit boru tesisatında bırakılması
durumunda, bu bağlantılar ana kolonlar üzerinden doğrudan yapılacaktır.
1)
Yüksek yapılar, çarşılar, toplanma amaçlı binalar, konaklama ve sağlık amaçlı
yapılar, kapalı kullanım alanı 2000 m² den büyük olan bütün binalar, 1000 m²
den büyük imalathane ve atölyelere yangın dolabı yapılacaktır.
2)
Yangın dolapları her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde
aralarındaki uzaklık 30 m'den fazla olmayacak şekilde düzenlenecektir. Yangın
dolapları mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına
kolaylıkla görülebilecek şekilde yerleştirilecektir. Binanın sprinkler sistemi
ile korunması ve katlara itfaiye bağlantı ağzı bırakılması durumunda yangın
dolapları arasındaki uzaklık 45 m'ye kadar çıkarılabilir.
3)
Hortumların saklandığı dolap ve kabinler gerekli cihazların döşenmesine izin
verecek büyüklükte olacaktır. Bunlar yangın sırasında hortum ve cihazların
kullanılmasını zorlaştırmayacak şekilde tasarlanacak ve sadece yangın söndürme
amacı için kullanılacaktır.
4)
Hortumlar, serme ve bağlama gibi becerilere sahip eğitilmiş personel veya itfaiye
görevlisi olmayan yapılarda, yuvarlak yarı-sert hortumlu yangın dolapları TS EN
671-1'e uygun olmalıdır. Hortum, yuvarlak yarı-sert TS EN 694 normuna uygun,
çapı 25 mm olmalı ve hortum uzunluğu 30 m'yi aşmamalıdır. Nozul (lüle) veya
lansı kapama, püskürtme ve/veya fıskiye yapabilmelidir.
5)
İtfaiye bağlantısı olmayan yuvarlak hortumlu yangın dolap dizayn debisi 100
1/dak ve lans girişindeki basınç 400 kPa olmalıdır. Basıncın 700 kPa'ı geçmesi
durumunda basınç düşürücüler kullanılmalıdır.
6)
Yetişmiş yangın söndürme görevlisi bulundurmak zorunda olan yapılarda
kullanılabilecek yassı hortumlu yangın dolapları TS EN 671-2 nolu standartlara
uygun olmalıdır. Yassı hortum anma çapı 50 mm'yi ve hortum uzunluğu 20 m'yi
geçmemelidir. Nozul (lüle) veya lansı kapama, püskürtme ve/veya fıskiye
yapabilmelidir. Dolap dizayn debisi 400 l/dak ve lans girişindeki basıncı 600
kPa olmalıdır. Basınç 900 kPa'ı geçmesi durumunda basınç düşürücü
kullanılmalıdır.
Madde 95 - Yapıların yangından korunmasında, ilk müdahalede söndürülemeyen yangınlara dışarıdan müdahale edebilmek için mümkün olduğunca yapının veya binanın tüm çevresini kapsayacak şekilde tesis edilecek hidrant sistemi bünyesinde yerleştirilecek hidrantlar, itfaiye ve araçlarının kolay yanaşabileceği ve bağlantı yapabileceği şekilde düzenlenmelidir.
Hidrant
sistemi dizayn debisi en az 1900 l/dak olmalı ve debi yapının risk sınıfına
göre arttırılmalıdır. Hidrant çıkışında 700 kPa basınç olmalıdır.
Hidrantlar
arası uzaklık çok riskli bölgelerde 50 m, riskli bölgelerde 100 m, orta riskli
bölgelerde 125 m, az riskli bölgelerde 150 m alınmalıdır.
Normal
şartlarda hidrantlar korunan binalardan ortalama 5-15 m kadar uzağa
yerleştirilmelidir.
Hidrant
sistemine suyu sağlayan boru donanımında ring sistemi mevcut değilse
kullanılabilecek en düşük boru çapı 150 mm olmalıdır.
Sistemde
kullanılacak hidrantlar yer üstü yangın hidrantı olmalı ve TS 2821 nolu
standarda uygun olmalıdır. Hidrant sisteminde, hidrant yenilenmesini ve bakım
işlemlerinin yapılmasını kolaylaştıracak uygun noktalarda ve yerlerde yer altı
ve/veya yer üstü hat kesme vanaları temin ve tesis edilmelidir.
Sorumluluk
bölgelerinde hizmette bulunan araçların giremeyeceği ya da manevra yapamayacağı
İkinci Kısım Birinci Bölümde öngörülen hususlara uygun ulaşım imkanı olmayan
yerleşim mahalleri olan belediyeler buralarda meydana gelebilecek yangınlara
etkili bir müdahale bakımından bu yerleşim yerlerinin uygun yerlerine yerüstü
yangın hidrantları veya pompa ile teçhiz edilmiş yeterli kapasitede yangın
havuzları ve sarnıçları yaptırmak zorundadırlar.
Madde 96 - Aşağıda belirtilen yerler tam veya kısmi otomatik sprinkler sistemi ile korunmak zorundadır.
a)
Büro ve konut haricindeki bütün yüksek binalar,
b)
Yapı yüksekliği 30.50 m'den fazla olan büro binaları,
c)
Yapı yüksekliği 51.50 m'yi geçen apartmanlar,
d)
Araç kapasitesi 20 den fazla olan veya birden fazla bodrum katı kullanan kapalı
otoparklarda,
e)
Yatak sayısı 200'ü geçen otel, pansiyon ve misafirhanelerde,
f)
Toplam kullanım alanı 2000 m2 nin üzerinde olan katlı mağazalar, alışveriş,
ticaret, eğlence ve toplanma yerleri otomatik sprinkler sistemi ile
korunacaktır.
Sprinkler
sistemlerine suyu sağlayan sabit boru tesisatı çapı yapılacak hidrolik
hesaplara göre belirlenmelidir.
Deprem
tehlikesi bulunan bölgelerde, sismik hareketlere karşı ana kolonların her hangi
bir yöne sürüklenmemesi için dört yollu destek kullanılmalı ve 63 mm veya daha
büyük çaplı branşman borularda esnek bağlantılar kullanılarak boruların
kırılması önlenmelidir.
Sprinkler
sistemi ana besleme borusu birden fazla yangın zonuna hitap ediyorsa; her bir
zon veya kolon hattına akış anahtarları, test ve drenaj vanası ve izleme
anahtarlı hat kesme vanası konulmalıdır.
Muhtemel
küçük çaplı yangınlarda sprinkler patlaması veya birkaçının hasara uğraması
durumunda hemen değiştirilecek ve yangın güvenlik sisteminin sürekliliğini
sağlamak için 6 adetten az olmamak kaydıyla sistemin büyüklüğüne göre yeterli
miktarda yedek sprinkler başlıkları ve başlıkların değiştirilmesi için özel
anahtarlar bulundurulacaktır.
Sprinkler
sistemini besleyen borular üzerinde kesme vanaları bulunmalıdır. Boru
hatlarında bulunan vanaların, bölgesel kontrol vanalarının ve su kaynağı ile
sprinkler sistemi arasında bulunan tüm vanaların devamlı açık kalmasını
sağlayacak önlemler alınmalıdır.
Sistemde
basınç düşürücü vana kullanılması durumunda, her bir basınç düşürücü vananın
önüne ve arkasına birer adet manometre konulmalıdır.
Bina
ve tesisler, kullanım amaçlarına ve içerdikleri-depoladıkları malzemeler
açısından düşük tehlike sınıfı, orta tehlike sınıfı ve yüksek tehlike sınıfı
olarak ayrıldıkları risk gruplarına göre projelendirilmelidir.
Tesis
ve yapının yangın risk sınıfına bağlı olarak sprinkler sisteminin herhangi bir
besleme kolonuna bağlanan sprinklerin koruduğu birim kat için en büyük korunma
alanı, düşük ve orta tehlike sınıfı için en fazla 4800 m2 ve yüksek tehlike
sınıfı için en fazla 2300 m2 olmalıdır.
İtfaiye
su verme bağlantısıMadde 97 - Yüksek yapılarda ve cephe genişliği 75 m'yi aşan yapılarda, itfaiyenin sisteme dışarıdan su basabilmesi için sulu yangın söndürme sistemlerine itfaiye bağlantısı yapılacaktır. Sistemde bir çekvalf bulunacak ve çekvalf ile itfaiye bağlantısı arasındaki borulardaki suyun otomatik olarak boşalmasını sağlayacak elemanlar konulacaktır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Köpüklü,
Gazlı ve Kuru Tozlu Sabit Söndürme Sistemleri
Madde 98 - Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit söndürme sistemleri, tesisin nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel, sertifikalı ve ilgili TSE standartlarına göre tasarlanacaktır.
Suyun
söndürme etkisinin yeterli görülmediği veya su ile reaksiyona girebilecek
maddelerin bulunduğu, depolandığı ve üretildiği hacimlerde uygun tipte söndürme
sistemi tesis edilir.
Her
türlü gazlı söndürme sistemleri kurulurken, otomatik gaz boşaltımı esnasında
veya sistemin aktive olduğunu işletici ve mahalde çalışan personele bildiren ve
kişilerin söndürme mahalini tahliye etmesini sağlayacak sesli ve ışıklı
uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır.
Halon
alternatifi gazlar ile tasarımı yapılmış gazlı yangın söndürme sistemlerinde
kullanılan söndürücü gazın, yerel ve uluslararası yönetmelik ve standartlarla
belgelenmiş uzun süreli kullanım geçerliliği olmalıdır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Taşınabilir
Söndürme Tüpleri
Madde 99 - Söndürme tüplerinin sayısı mekanlarda var olan durum ve risklere göre belirlenir. Her bağımsız bölüm için en az 1 adet olmak üzere, beher 200 m² taban alanı için 1 adet ilave edilerek uygun tipte 6 kg'lık yangın söndürücü bulundurulması esas alınarak; A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu, B sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü, C sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli, D sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde ise kuru metal tozlu söndürme cihazları bulundurulacaktır.
Otopark,
depo, tesisat daireleri ve benzeri yerlerde ayrıca tekerlekli tip söndürme
cihazı bulundurulur.
Söndürme
tüpleri dışarıya doğru, geçiş boşluklarının yakınına ve dengeli dağıtılarak
görülebilecek şekilde işaretlenerek her durumda kolayca girilebilir yerlere
yerleştirilir.
Taşınabilir
söndürme tüpleri için, söndürücünün duvara bağlantı asma halkası duvardan
kolaylıkla alınabilecek şekilde ve zeminden asma halkasına olan uzaklığı
yaklaşık 90 cm'yi aşmayacak şekilde montaj yapılır.
Bütün
arabalı yangın söndürücüler TS 11749-EN 1866 kalite belgeli olacak ve diğer
taşınabilir yangın söndürme tüpleri TS 862- EN 3 kalite belgeli olacaktır.
Bütün
yangın söndürücülerin periyodik kontrol ve bakımı TS 11748 standardına göre
yapılacaktır. Söndürücülerin bakımını yapan üretici veya servis firmaları
Sanayi ve Ticaret Bakanlığının dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip
olmalıdır. Servis veren firmalar istenildiğinde müşterilerine belgelerini
göstermekle yükümlüdürler.
Binalara
konulacak yangın söndürme tüplerinin cins, miktar ve yerlerinin belirlenmesi
konusunda mahalli Sivil Savunma Müdürlüğü ve itfaiye teşkilatının görüşü
alınır.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Periyodik
Testler ve Bakım
Madde 100 - Bu Yönetmelikte gerekli görülen tüm yangın söndürme sistemleri bina sahibi, yöneticisi veya bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında sistemin gerektirdiği sürelerde periyodik testlere ve bakıma tabi tutulacaktır.
Tüm
yeni tesis edilmiş sistemler başlangıç testine tabi tutulacaklardır. Kabul
işlemleri yetki sahibi merci tarafından yeterli ve tatmin edici bulunacak
şekilde sonuçlandıktan sonra test ve denetim raporlarıyla birlikte, yapıldı
(as-built) tesisat projelerinin çoğaltılabilir kopyaları, cihaz çalıştırma ve
bakım talimatları ve periyodik bakım süreleri, sistem çalışma talimatı bina
sahibi, yöneticisi veya sorumlu bina yetkilisine teslim edilecektir.
Bu
belgelerin sistemin ömrü boyunca saklanması ve periyodik test ve bakım servis
sözleşmesi ile birlikte yetki sahibi merciinin incelemesine hazır tutulması
bina sahibi, yöneticisi veya sorumlu bina yetkilisinin sorumluluğunda
olacaktır.
Sisteme
ilaveler yapıldığında veya iptaller olduğunda, sistem donanımında herhangi bir
değişiklik, onarım ve ayar yapıldığında yeniden kabul testleri yapılacaktır .
Bu
bölümde belirtilen tüm denetim ve test işlemleri ile ilgili olarak yazılı
raporlar düzenlenecek ve bina sahibi, yöneticisi veya sorumlu bina yetkilisi
tarafından binada muhafaza edilecektir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder