Elektrik
Tesisatı, Acil Durum Aydınlatması ve Yönlendirmesi, Yangın Algılama ve Uyarı
Sistemleri, Periyodik Testler, Bakım ve Denetim
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Genel
Madde
67 - Binalarda kurulan elektrik tesisatı, kaçış yolları
aydınlatması, yangın algılama ve uyarı sistemleri, yangın veya benzeri bir acil
durumda, binada bulunanlara zarar vermeyecek, panik çıkmasını önleyecek ve
binanın emniyetli bir şekilde boşaltılmasını sağlayacak, güvenli bir ortamı
oluşturacak şekilde tasarlanacak, tesis edilecek ve çalışır durumda
tutulacaklardır.
Bu
Kısımda belirtilen gereksinimler asgari gereksinimler olup, daha üstün
nitelikli ve daha yüksek performanslı tesisat ve sistemlerin kullanılmasına
engel oluşturmaz.
Tüm
çıkış noktaları ve çıkış noktalarına ulaşım yolları açıkça belirlenmiş,
işaretlenmiş ve aydınlatma tesisatının kapsamına alınmış olacaktır.
Bir
yangın başlangıcının kendiliğinden tüm binada bulunanlar tarafından fark edilmesinin
mümkün olmadığı, bu Kısım kapsamına giren binalarda, yangını binadaki kişilerin
tümüne duyuracak bir yangın alarm tesisatı kurulacaktır.
Her
türlü elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması, acil durum aydınlatma ve
yönlendirmesi ve yangın algılama ve uyarı sistemleri, ilgili TSE standartlarınave tesisat yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanacak, tesis edilecek ve
onaylanacaktır. Bu tesisat ve sistemlerde kullanılacak her türlü cihaz ve
kablolar, TSE veya TSE tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite
belgesine sahip olacaklardır.
Bu
Yönetmeliğin gerekli gördüğü her türlü sistem, cihaz, ekipman ve işletmesi;
kurulduktan sonra, bu Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe, çalışma sürekliliği
sağlanacak şekilde sürekli olarak bakıma tabi tutulacaktır. Bakım çalışmaları
asgari olarak bu Yönetmelikte belirtilen gereksinimlere uygun olarak yapılacak,
ilgili TSE standartları ve tesisat yönetmeliklerinde, bu Yönetmelikte
belirtilen gereksinimlerin üzerinde bakım gereksinimleri olduğu taktirde ilave
olarak bu gereksinimler de yerine getirilecektir.
Binalarda
kurulacak elektrik tesisatı, kaçış yolları aydınlatması ve yangın algılama ve
uyarı sistemlerinin tasarım ve uygulaması yetki sahibi merci tarafından kontrol
ve onaya tabi olacaktır. Periyodik test ve bakım gerektiren sistemler ve
cihazlar yetki sahibi merci tarafından belirtilen şekilde, bina sahibi veya
yöneticisi ile bunların yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina
yetkilisinin gözetiminde test ve bakıma tabi tutulacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Elektrik
Tesisatı
İç Tesisat
Madde
68 - Her türlü binada elektrik iç tesisatı; yürürlükte
olan "Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği" ne uygun olarak tesis
edilecek ve aşağıda belirtilen gereklere uyulacaktır.
a)
Koruma Aygıtları: Tüm binalarda kısa devre, aşırı yük, toprak teması ve kaçak
akım sonucunda yangın çıkmasını önleyecek koruma düzenleri
gerçekleştirilecektir. Bu amaçla, oluşabilecek hata akımlarına karşı gerekli
koruma aygıtları kullanılacaktır.
b)
Kısa Devre Hesapları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatında kullanılacak
tüm cihaz ve malzemeler kısa devre hesapları yapılarak seçilecektir.
Kullanılacak anahtarlama ve koruma düzenleri ve bu düzenlerin kurulması için
gerekli aygıtlar hesap sonuçlarına uygun elektriksel karakteristiklere sahip
olacaklardır. Kullanılacak kablo ve bus-bar gibi her türlü akım taşıyıcılarda
alev iletmeyen tipte yalıtım malzemesi kullanılacaktır.
c)
Yalıtım Malzemeleri: Endüstriyel ve depolama amaçlı binalar dışındaki, sağlık
hizmeti amaçlı yapılarda ve kullanıcı yükü 1000'den fazla olan bütün yapılarda,
100 ve daha fazla odalı oteller, moteller ve yatakhanelerde, bütün penceresiz
yapılar ve yeraltındaki yapılarda, bütün yüksek binalarda; kuvvetli akım
besleme ve dağıtım kabloları ve aydınlatma tesisatı kabloları, kullanılacak
kablo ve bus-bar gibi her türlü akım taşıyıcılarda yalıtım amacıyla kullanılan
malzemeler, halojenden arındırılmış, yangına maruz kaldığında herhangi bir
zehirleyici gaz üretmeyen nitelikte malzemeler olacaktır.
d)
Bağlantı ve Tespit Elemanları: Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatı ile
ilgili her türlü cihaz ve akım taşıyıcıların bina veya yapıya tespiti ve tespit
maksadıyla kullanılan askı mesnet, konsol ve benzeri bağlantı elemanları
oluşabilecek deprem kuvvetlerine göre hesaplanarak tasarlanacak ve
uygulanacaktır.
e)
Uzatma Kabloları: Uzatma kabloları sadece taşınabilir cihaz ve aydınlatma
araçlarının beslenmesi için kullanılacaktır. Uzatma kabloları hiçbir şekilde
kalıcı kablolama yerine geçirilmeyecektir. Uzatma kabloları ile ilgili
hükümler; mevcut ve yeni yapılan binalarda, inşaat halinde olan binalarda ve
mevcut binalarda yapılan tadilat, modernizasyon ve yenileme çalışmaları
esnasında uygulanacaktır. Uzatma kablolarının kullanımında aşağıdaki esaslara
uyulacaktır.
1)
Her uzatma kablosu doğrudan bir prize takılacak ve sadece bir cihaz veya
aydınlatma aracına bağlanacaktır.
2)
Kablonun akım taşıma kapasitesi bağlandığı cihaz ya da aydınlatma aracının
nominal akımından küçük olmayacaktır.
3)
Uzatma kablosu fiziksel olarak iyi durumda tutulacak; ezilme, kesilme, yıpranma
gibi nedenlerle güvenliği tehlikeye düşürecek kablolar kullanılmayacaktır.
4)
Topraklama gerektiren cihaz veya aydınlatma araçları için topraklı tip uzatma
kablosu kullanılacaktır.
5)
Uzatma kabloları ve esnek kordonlar sabit cisimlere tutturulmayacak; duvarlar,
tavanlar, yer döşemelerinden geçirilmeyecek, kapı altlarından ve halı gibi yer
döşemelerinin altından geçirilmeyecek ve fiziksel darbelere maruz
bırakılmayacaktır.
f)
Elektrik Planları: Her türlü binada, elektrik iç tesisatına ilişkin kuvvetli
akım kolon şeması bulunacak ve ana tabloya en yakın yerde camlı bir dolap
içinde muhafaza edilecektir.
g)
Kuvvetli Akım Tesisatı: Her türlü binalarda kuvvetli akım tesisatının kuruluşu
ve işletilmesi yürürlükte olan "Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri
Yönetmeliği" ve "Elektrik Tesislerinde Topraklamalar
Yönetmeliği" ne uygun olarak yapılacaktır.
Yangın
bölmelerinden geçişler
Madde
69 - Bütün bina ve yapılarda elektrik tesisatının İkinci
Kısım Üçüncü Bölümde belirtildiği şekilde bir yangın bölmesinden diğer bir
yangın bölmesine yatay ve düşey geçişlerinde yangın durdurucu harç, yastık,
panel ve benzeri malzemelerle yangın ve/veya dumanın geçişini engelleyecek
şekilde tüm açıklıklar kapatılacaktır. Bu amaçla TSE veya TSE tarafındaneşdeğerliği kabul edilen standart veya kalite belgesine sahip malzemeler
kullanılacak ve üretici firmanın spesifikasyonlarına göre tasarım ve uygulama
yapılacaktır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Acil Durum
Aydınlatması ve Yönlendirmesi
Genel
Madde
70 - Kaçış yolları her zaman aydınlatılmış durumda
olacaktır. Acil durum aydınlatma ve yönlendirmesi için kullanılan aydınlatma
üniteleri normal aydınlatma mevcutken aydınlatma yapmayan tipte seçildikleri
taktirde, normal kaçış yolu aydınlatması kesildiğinde otomatik olarak devreye
girecek şekilde tesis edileceklerdir.
Bu
Kısım kapsamında, aydınlatılması, acil durum aydınlatması ve yönlendirmesi
yapılması gerekli görülen kaçış yolları Üçüncü Kısımda belirtilen kaçış yolları
ve yangın merdivenleri olup, birden fazla kaçış yolu bulunması gereken bina ve
yapılarda bütün kaçış yollarında aydınlatma, acil durum aydınlatması ve
yönlendirmesi yapılacaktır.
Kaçış
yolları aydınlatması
Madde
71 - Bu Kısım kapsamında aydınlatılması gerekli görülen
kaçış yolları Üçüncü Kısımda belirtilen kaçış yolları ve yangın merdivenleri
olup, birden fazla kaçış yolu bulunması gereken bina ve yapılarda bütün kaçış
yolları aydınlatılacaktır.
Kaçış
yollarında aydınlatma, bina veya yapıda kaçış yollarının gerekli olacağı tüm
zamanlarda sürekli olarak yapılacaktır. Aydınlatma bina ya da yapının genel
aydınlatma sistemine bağlı aydınlatma tesisatı ile suni aydınlatma şeklinde
sağlanacak, doğal aydınlatma yeterli kabul edilmeyecektir.
Kaçış
yollarında tabanlarda, döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde ölçülen aydınlatma
seviyesi en az 10 lux olacaktır. Toplanma amaçlı binalarda, gösteri veya
projeksiyon yapılan sürelerde bu aydınlatma seviyesi en az 2 lux olabilir.
Aydınlatma
armatürlerinin yerleştirilmesi, herhangi bir armatürün çalışamaz hale gelmesi
durumunda kaçış yollarının herhangi bir noktasındaki taban ve döşeme aydınlatma
seviyesinin en az 2 lux olmasını sağlayacak şekilde yapılacaktır.
Kaçış
yollarının işaretlenmesi için 73 üncü maddede belirtilen gereksinimleri
karşılamak için kullanılan aydınlatma üniteleri 71 inci maddede belirtilen
koşulları sağlamak kaydıyla kaçış yolları aydınlatması için de
kullanılabilirler.
Acil
durum aydınlatması
Madde
72 - Acil durum aydınlatma sistemi; şehir şebekesi veya
benzeri bir dış elektrik beslemesinin kesilmesi, yangın, deprem gibi nedenlerle
bina ya da yapının elektrik enerjisinin güvenlik amacıyla kesilmesi, bir devre
kesici veya sigortanın açılması nedeniyle normal aydınlatmanın kesilmesi
durumunda otomatik olarak devreye girerek yeterli aydınlatma sağlayacak şekilde
düzenlenecektir.
Aşağıda
belirtilen yerler ile bütün kaçış yolları, toplanma için kullanılan yerler,
asansör ve yürüyen merdivenler, yüksek risk oluşturan hareketli makineler ve
kimyasal maddeler bulunan atölye ve laboratuvarlar, elektrik dağıtım ve
jeneratör odaları, merkezi batarya ünitesi odaları, pompa istasyonları,
ilkyardım ve emniyet ekipmanının bulunduğu yerler, yangın uyarı butonları, yangın
dolapları, yangın söndürme tüpleri ve diğer yangınla mücadele ekipmanının
bulunduğu yerler, kapalı otoparklar ve benzeri bölümlerde, acil durum
aydınlatması yapılacaktır.
a)
Toplanma, sağlık hizmeti, ticaret amaçlı binalarda, büro binaları ve
endüstriyel binalar,
b)
Kullanıcı yükü 400'den fazla olan bütün yapılar,
c)
Çıkış seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalar,
d)
Tüm penceresiz yapılar ve yer altındaki yapılar,
e)
Tüm otel, motel ve yatakhaneler,
f)
Daire sayısı 20'den daha fazla olan apartmanlar,
g)
Bütün yüksek binalar,
h)
Tutukevi, cezaevi ve ıslahevlerinin topluma açık bölümleri,
i)
İçinde yalnız gündüz saatlerinde insan bulunan ve kaçış yolları gün ışığıyla
yeterli düzeyde aydınlatılmış olanların dışındaki tüm depolama amaçlı binalar.
Acil
durum aydınlatması normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 1 saat süreyle
sağlanacaktır. Acil durum çalışma süresi kullanıcı yükü 100'den fazla olduğu
taktirde 2 saat, 500'den fazla olduğu taktirde 3 saat olacaktır.
Kaçış
yolları üzerinde aydınlatma ünitesi seçimi ve yerleştirmesi, tabanlarda,
döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde, kaçış yolunun merkez hattı üzerindeki
herhangi bir noktada acil durum aydınlatma seviyesi en az 1 lux olacak şekilde
yapılacaktır. Acil durum çalışma süresi sonunda bu aydınlatma seviyesi her
hangi bir noktada 0.5 lux'den daha düşük bir seviyeye düşmeyecektir. En yüksek
ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar arasındaki aydınlatma seviyesi
oranı 40:1'den fazla olmayacaktır.
Acil
durum aydınlatmasının sağlanması şehir şebekesi ve bunun gibi bir enerji
kaynağından, statik invertör veya benzeri diğer bir enerji kaynağına
aktarılmaya dayanıyorsa, aktarma süresi 3 saniyeyi geçmeyecektir.
Hareketli
makinalar ve kimyevi maddeler gibi tehlike oluşturan yüksek riskli mahallerde
acil durum aydınlatma seviyesi normal aydınlatma seviyesinin %10'u ya da en az
15 lux olacak ve en yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar
arasındaki oran 10:1'i geçmeyecektir. Yüksek riskli mahallerde normal
aydınlatmanın kesilmesinde acil durum aydınlatmasının devreye girme süresi 0.5
saniyeyi geçmeyecektir.
Acil
durum aydınlatması,
a)
Kendi akümülatörü, şarj devresi, şebeke gerilimi denetleyicisi ve lamba sürücü
devresine sahip bağımsız aydınlatma armatürleri,
b)
Bir merkezi akümülatör bataryasından doğru gerilim, ya da bir invertör devresi
aracılığıyla alternatif gerilim sağlayan bir merkezi batarya ünitesinden
beslenen aydınlatma armatürleri,
ile
sağlanabilir.
Normal
aydınlatma amacıyla kullanılan aydınlatma armatürleri, acil durum dönüştürme
kitleri doğrudan armatür muhafazasının içerisinde veya hemen yakınında monte
edilerek ve gerekli bağlantılar yapılarak bağımsız acil durum aydınlatma
armatürlerine dönüştürülebilirler.
Merkezi
batarya acil aydınlatma sistemlerinde, merkezi ünite ile aydınlatma armatürleri
arasındaki bağlantılar en az acil durum aydınlatma süresi kadar yangına
dayanacak şekilde metal tesisat boruları içerisinde ve/veya mineral izolasyonlu
veya benzeri yangına dayanıklı kablolar ile yapılacaktır. Kendi başlarına acil
durum aydınlatması yapabilen aydınlatma armatürlerine yapılacak şebeke gerilimi
bağlantıları normal aydınlatmada kullanılan tipte kablolarla yapılacaktır.
Birinci
ve ikinci derece deprem bölgelerinde merkezi batarya tipi acil aydınlatma
sistemleri kullanılmayacaktır. Bu bölgelerde acil aydınlatma, kendi başlarına
çalışabilen bağımsız acil aydınlatma armatürleri ile sağlanacaktır.
Acil
durum yönlendirmesi
Madde
73 - Birden fazla çıkışı olan bütün yapılarda,
kullanıcıların çıkışlara kolaylıkla ulaşabilmesi için acil durum yönlendirmesi
yapılacaktır.
Yönlendirme
işaretlerinin aydınlatması ya 72 nci maddede belirtilen özelliklerde acil
aydınlatma üniteleri ile dışarıdan aydınlatılarak yapılacak, yada aynı
özelliklerde ve içeriden aydınlatılan işaretlere sahip acil durum yönlendirme
üniteleri kullanılacaktır.
Acil
durum yönlendirmesi normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 1 saat süreyle
sağlanacaktır. Acil durum çalışma süresi kullanıcı yükü 100'den fazla olduğu
taktirde 2 saat, 500'den fazla olduğu taktirde 3 saat olacaktır.
Yönlendirme
işaretleri yeşil zemin üzerine beyaz olarak TSE standartları veya TSE
tarafından eşdeğerliği kabul edilen standart ve yönetmeliklere uygun olacaktır.
Bir yönlendirme işaretinin azami görülebilirlik uzaklığı, işaret boyut
yüksekliğinin 200 katına eşit olan uzaklık olacak, bu uzaklıktan daha uzak
noktalardan erişim için gerektiği kadar yönlendirme işareti ilave edilecektir.
Kaçış
yollarında yönlendirme işaretleri dışında, kaçış yönü ile ilgili tereddüt ve
karışıklık yaratabilecek, hiçbir ışıklı işaret veya nesne bulundurulmayacaktır.
Yönlendirme
işaretleri hem normal aydınlatma, hem de acil durum aydınlatma durumlarında
kaçış yolu üzerinde tüm erişim noktalarından görülebilir olacaktır. Dışarıdan
aydınlatılan yönlendirme işaretlerinde aydınlatma, görülebilen tüm
doğrultularda en az 2 cd/m² olacak ve en az 0.5 değerinde bir kontrast oranına
sahip olacaktır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yangın
Algılama ve Uyarı Sistemleri
Genel
Madde
74 - Bu Yönetmelikte belirtilen yangın alarm sistemi,
yangın algılama, alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını içeren
komple sistemdir. Yangın alarm sisteminin beslemesi, sadece yangın alarm
sistemini besleyen bir otomatik sigorta üzerinden ve eğer binada mevcut ise
jeneratör ya da kesintisiz güç kaynağı gibi bir ikincil besleme kaynağından
yapılacaktır. Bu beslemenin de kesilmesi durumunda yangın alarm sistemi,
algılama fonksiyonlarını en az 24 saat yerine getirebilecek ve bu sürenin
sonunda tüm alarm verme, kontrol ve haberleşme fonksiyonlarını en az 30 dakika
süre ile yerine getirebilecek şekilde tam kapalı, sızdırmaz tip, bakım
gerektirmeyen akümülatörle teçhiz edilecektir. Gerekli görüldüğü taktirde bu
sürelerin daha uzun olması sağlanacaktır.
Yangın
alarm sistemini oluşturan tüm kablolar ve uzak kontrol ve denetim merkezlerine
iletişim maksadıyla kullanılan tüm hatlar; kopukluk, kısa devre ve toprak
kaçağı gibi arızalara karşı sürekli olarak denetim altında tutulacaklardır.
Can
güvenliğinin esas olduğu binalarda bir yangın alarm sisteminin herhangi bir
nedenle 24 saatlik bir zaman aralığında 4 saatten daha uzun bir süreyle devre
dışı kalması durumunda yetki sahibi merci durumdan haberdar edilecek ve yangın
alarm sistemi tekrar çalışır duruma getirilinceye kadar, önceden yetki sahibi
merci tarafından onaylanmış bulunan yangın gözetim faaliyeti başlatılacak ve
sürdürülecektir. Yangın gözetiminde normal güvenlik personeline ek olarak,
korumasız kalan bölgelerde ilave güvenlik personeliyle gözetim turları
başlatılacaktır.
Algılama
ve ihbar tesisatı
Madde
75 - Komple bir yangın alarm sisteminin aktivasyonu, elle,
otomatik veya bir söndürme sisteminin aktivasyonundan biri ya da tamamı ile
olacaktır.
Elle
yangın uyarısı, yangın uyarı butonları ile yapılacaktır. Yangın uyarı butonları
yangın kaçış yollarında tesis edilecekler ve her kaçış çıkış noktasında bir
adet yangın uyarı butonu bulunacaktır. Yangın uyarı butonlarının yerleşimi, bir
kattaki her hangi bir noktadan o kattaki her hangi bir yangın uyarı butonuna
yatay erişim uzaklığı 50 m'yi geçmeyecek şekilde düzenlenecektir.
Tüm
yangın uyarı butonları görülebilir ve kolayca erişilebilir olacaktır. Yangın
uyarı butonları yerden en az 1.1 m ve en fazla 1.4 m yükseklikte monte
edilecektir.
Duman
Algılama Cihazları: Aşağıda belirtilen bina ve yapıların tüm kaçış yollarında
ve duman dedektörlerinin yanlış uyarılara neden olmadan kullanımına elverişli
tüm yerleşime açık alanlarında, ortak alanlarında ve çalışma alanlarında
otomatik duman algılama cihazları tesis edilecektir.
a)Tehlike
sınıfı yüksek olan bütün binalarda,
b)Tehlike
sınıfı orta olan ve toplam kullanım alanı 1000 m2 yi geçen binalarda,
c)
İkamet amaçlı binalar dışındaki tüm yüksek binalarda,
d)
Yapı yüksekliği 51.50 m'den fazla olan apartman binalarında,
e)
Oteller, moteller, yatakhaneler, misafirhaneler, hastahaneler, huzur evleri,
pansiyonlar ve benzeri bütün yatılan yerlerde,
Tüm
endüstriyel binalarda, tüm kaçış yollarında ve duman dedektörlerinin yanlış
uyarılara neden olmadan kullanımına elverişli koridorlar, depolar,
tesisat/teçhizat odaları ve benzeri, sürekli insan bulunmayan bölümlerde veya
otomatik sprinkler olmayan bölümlerde tüm ortak alanlarında ve çalışma
alanlarında otomatik duman algılama cihazları tesis edilecektir.
Otomatik
duman algılamanın gerekli görüldüğü tüm mahallerde ana hacimlere ve içinde
yanmaya elverişli ve yanma riski taşıyan maddeler bulunan, yüksekliği 25cm'den
fazla olan asma tavanların üzerlerindeki ve yükseltilmiş döşemelerin
altlarındaki boşluklara, diğer bölmelere, asansör ve merdiven kovaları gibi
boşluklara duman dedektörleri tesis edilecektir. İçinde yanmaya elverişli madde
bulunmayan ve erişilmesi mümkün olmayan boşluklara duman dedektörü takılması
gerekli değildir. İçinde yanmaya elverişli ve yanma riski taşıyan maddeler olan
boşluklar erişilebilir hale getirilecek ve duman dedektörleri ile korunacak,
ayrıca uzak lamba konarak dedektörün alarm halinin anlaşılması sağlanacaktır.
Tüm
dedektörler periyodik testler ve bakımlar için ulaşılabilir olacaktır.
Diğer
Algılama ve Uyarı Cihazları: Duman algılama cihazlarının kullanımının uygun ya
da yeterli olmadığı mahallerde, gerekli görüldüğü takdirde sıcaklık ve/veya
alev dedektörleri tesis edilecektir.
Binada
otomatik sprinkler sistemi bulunuyorsa, sprinklerin açılması durumunda yangın
alarm sisteminin otomatik algılama yapması sağlanacaktır. Bu amaçla her bir zon
hattına su akış anahtarları tesis edilecek ve bu akış anahtarlarının kontak
çıkışları yangın alarm sistemine giriş olarak bağlanacaktır. Bu hallerde,
otomatik sprinkler olan yerler, otomatik sıcaklık dedektörleriyle donatılmış
gibi işlem görecektir. Bu mahallerde otomatik sıcaklık artış dedektörlerinin
kullanılması zorunlu değildir.
Bina
veya yapıda otomatik veya elle çalışan diğer gazlı, kuru kimyasal tozlu veya
benzeri sabit söndürme sistemi bulunuyorsa, bunların aktivasyonu yangın alarm
sistemi tarafından otomatik olarak algılanacaktır. Bu amaçla söndürme
sistemlerinden, söndürme sisteminin aktive olduğunu bildiren kontak çıkışları
yangın alarm sistemine giriş olarak bağlanacaktır.
Alarm
verme
Madde
76 - Bir yangın alarm sisteminin aktive edilmesi halinde
sesli ve ışıklı olarak ya da data iletişimi ile alarm verme aşağıdaki gibi
yapılacak ancak alarm bilgisi aktarımı bunlarla da sınırlı kalmayacaktır.
a)
Yangın kontrol merkezindeki ana kontrol panelinde ve diğer izleme
noktalarındaki tali kontrol panelleri ya da tekrarlayıcı panellerde sesli,
ışıklı ve/veya alfa nümerik göstergelerle,
b)
Binanın kullanılan tüm bölümlerinde yaşayanları yangın veya benzeri bir acil
durumdan haberdar etmek için sesli ve ışıklı uyarı cihazlarıyla,
c)
Binada bulunan yangın ve acil durum mücadele ekiplerinin uyarılması ve
itfaiyeye haber verilmesi için sesli ve ışıklı uyarı cihazları ve direkt hatlar
ya da diğer iletişim ortamları üzerinden data iletişimi ile,
yapılacaktır.
Yangın
kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panelleri
Madde
77 - Yangının haber verilmesi için en büyük birim olarak
yangın bölgeleri kullanılacaktır. Tüm binalarda her bağımsız kat en az bir
yangın bölgesi olarak kabul edilecektir. Eğer bir katın alanı 2000 m² den
büyükse birden fazla yangın bölgeleri belirlenecektir. Bir bina ya da yapının
toplam alanı 300 m² ya da daha küçük ise birden fazla katlı olsa da tek bir
yangın bölgesi olarak kabul edilebilir.
Bir
yangın bölgesinin herhangi bir doğrultuda uzunluğu 100 metreyi geçmeyecektir.
Bir yangın bölgesinin içerisinde bir yangın başlangıcını görsel olarak saptamak
için alınması gereken uzaklık 30 m'yi geçmeyecektir.
Yangın
bölgeleri 24 üncü maddede belirtilen yangın bölmeleri ile uyumlu olacak şekilde
belirlenecektir. Bir yangın bölgesinin sınırları mümkünse yangın bölmelerinin
sınırlarıyla çakışmalıdır.
a)
Bu Yönetmelikte gerekli görülen tüm yangın alarm sistemlerinde yangın kontrol
panelleri ve tekrarlayıcı paneller aşağıda belirtilen yerlerde tesis
edileceklerdir.
1)
Bina ya da yapının zemin katında ve sürekli olarak görevli personel bulunan bir
yerde ana yangın kontrol paneli veya, ana yangın kontrol panelinin başka bir
mahalde tesis edilmesi gerekli görülüyorsa, 1 yangın alarm tekrarlayıcı paneli
tesis edilecektir.
2)
Yangın kontrol panelinin tesis edildiği yerde personelin bulunamadığı zaman
aralıkları varsa, bu sürelerde sürekli personel bulunan ikinci bir mahalde veya
daha fazla mahallerde tekrarlayıcı paneller tesis edilecektir.
3)
Yangın alarm sistemi birden fazla binayı kapsıyorsa, 2 veya daha fazla yangın bölgesi
bulunan her binada ayrı bir tali yangın kontrol paneli ya da tekrarlayıcı panel
tesis edilecektir.
b)
Yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellerinde asgari olarak aşağıdaki
sesli, ışıklı ve alfa nümerik göstergeler bulunacaktır.
1)
Genel yangın alarm lambası ve her yangın bölgesi için ayrı bir yangın alarm
lambası,
2)
Genel sistem arızası lambası ve ayrı bir ışıklı alfa nümerik gösterge ile
bölgesel arıza bilgisi verilmiyorsa, her yangın bölgesi için ayrı bir arıza
lambası,
3)
Yangın uyarı butonlarından ve otomatik yangın dedektörlerinden gelen uyarıları
bireysel olarak cihaz bazında değerlendirebilen adreslenebilir sistemlerde
yukarıdakilere ek olarak, bireysel yangın ve arıza uyarılarının izlenebileceği
bir ışıklı alfa nümerik gösterge,
4)
Her yangın veya arıza sinyali alındığında aktive olan sesli uyarı cihazı.
Sesli
uyarı cihazı bir buton aracılığıyla susturulabilecek, ancak sesli uyarının
susturulması ışıklı uyarıların kalkmasına neden olmayacaktır. Tüm bölgesel
yangın ve arıza lambalarının yanlarında hangi yangın bölgesine ait olduklarını
açık, net ve silinmeyecek bir şekilde belirten etiketler bulunacaktır.
Sprinkler
alarm istasyonları
Madde
78 - Bir bina ya da yapıda 96 ncı maddede belirtildiği
şekilde bir sprinkler sistemi kurulduğu takdirde sprinkler alarm istasyonları
ve akış anahtarları yangın alarm sistemine bağlanacaktır. Sprinkler sisteminden
gelen alarm uyarıları ya ayrı bir bölgesel izleme panelinde, ya da yangın
kontrol panelinde ayrı bölgesel alarm göstergeleri oluşturularak izlenecektir.
Hat kesme vanalarının izleme anahtarları ve sprinkler sistemine ilişkin diğer
arıza kontakları da aynı şekilde yangın alarm sistemi tarafından sürekli olarak
denetlenecektir.
Gazlı
söndürme sistemi alarm ve arıza çıkışları
Madde
79 - Bir bina ya da yapıda 98 inci maddede belirtildiği
şekilde bir gazlı söndürme sistemi kurulduğu taktirde söndürme sisteminin alarm
ve arıza çıkışları yangın alarm sistemine bağlanarak ayrı bölgesel
göstergelerle izleneceklerdir.
Duman
kontrol ve basınçlandırma sistemleri arıza ve konum değiştirme sinyalleri
Madde
80 - Bir bina ya da yapıda Altıncı Kısımda belirtildiği
şekilde duman kontrol ve basınçlandırma sistemleri kurulduğu takdirde bu
sistemlerle ilgili arıza ve konum değiştirme sinyalleri ya ayrı bir bölgesel
izleme panelinde ya da yangın kontrol panelinde ayrı bölgesel durum ve arıza
göstergeleri oluşturularak izlenecektir. Duman tahliye ve basınçlandırma
sistemlerinin elle kontrolleri ayrı bir kontrol panelinden yapılabileceği gibi
bu yukarıda belirtilen izleme panelleri ile birleştirilerek yangın alarm
sistemi bünyesinde de gerçekleştirilebilecektir.
Sesli
ve ışıklı alarm cihazları
Madde
81 - Bir bina ya da yapının kullanılan tüm bölümlerinde
yaşayanları yangın veya benzeri bir acil durumdan haberdar etme işlemleri sesli
ve ışıklı alarm cihazları ile gerçekleştirilecektir.
Yangın
alarm sinyali gecikmesiz olarak, yangın mücadele ekipleri ve yangına müdahale
konusunda eğitilmiş personele ulaştırılmak kaydıyla, yangın uyarısının
gerçekliğinin araştırılmasına imkan verecek şekilde bir ön uyarı sistemine
müsaade edilecektir. Tehlikeli maddelerin bulundurulduğu ve/veya işlendiği
endüstriyel binalarda ve depolama amaçlı bina ve yapılarda herhangi bir yangın
algılaması otomatik olarak bina tahliye alarmlarını harekete geçirecek, bu bina
ve yapılarda ön uyarı sistemi uygulanmayacaktır.
Tahliye
ikazları aşağıdaki istisnalar dışında hem sesli, hem de ışıklı olarak
yapılacaktır.
a)
İşitme engelli kişilerin bulunma ihtimali olmayan alanlarda ışıklı uyarı cihazı
kullanılması zorunlu olmayacaktır.
b)
Sağlık hizmeti amaçlı binalar için öngörüldüğü taktirde sadece ışıklı uyarı
cihazları kullanılmasına izin verilecektir.
Tahliye
alarmları aşağıdaki istisnalar dışında bina ya da yapının tamamında aktive
edilecektir.
a)
Binanın yapısı nedeniyle bütün binanın boşaltılmasının uygun olmadığı
binalarda, başlangıçta sadece yangından etkilenen ve etkilenecek bölgelerde
alarm verilecektir. Bu durumda binanın düzenli bir şekilde boşaltılabilmesi
için diğer bölgelerde kademeli olarak alarm verilmesini sağlayacak şekilde
tesisat yapılacaktır.
b)
Binadan yaşlılık, fiziksel veya zihinsel yetersizlik ve benzeri nedenlerle
kendi başlarına çıkamayacak kişilerin bulunduğu yapılarda sadece bu kişilerin
bakımları ve binadan tahliyeleri ile görevli personele yangın alarmı
verilmesine müsaade edilecektir.
Sesli
uyarı cihazları binanın her yerinde, yerden 150 cm yükseklikte ölçülecek ses
seviyesi, ortalama ortam ses seviyesinin en az 15 dBA üzerinde olacak şekilde
yerleştirilmiş olacaklardır. Sesli uyarı cihazları 3 m uzaklıkta en az 75 dBA
en çok 120 dBA ses seviyesi elde edilecek özellikte olacaklardır. Uyuma
maksatlı bölümlerde, yatak başındaki ses seviyesi ortalama ortam ses
seviyesinin 15 dBA üzerinde ve en az 75 dBA ses seviyesi elde edilecek şekilde
sesli alarm cihazları tesis edilecektir.
Sesli
yangın uyarı cihazlarının sesleri, binada başka amaçlarla kullanılan sesli
uyarıcılardan ayırt edilebilecek özellikte olacaktır. Sesli uyarı cihazlarının
ses türü her yerde aynı ve 500-1000 Hz. arasındaki bir sabit frekansta sürekli
çalan korna veya zil sesi şeklinde olacaktır. Alçalıp yükselen, iki veya daha
çok frekans arasında dalgalanan siren tonları veren sesli uyarı cihazları
yangın uyarısı için kullanılmayacaktır. Kademeli tahliyenin öngörüldüğü
yerlerde ön uyarı maksadıyla aynı sabit frekansta kesikli uyarı verilmesine
müsaade edilecektir. Ancak bu durumda tahliye uyarıları, sesli uyarı
cihazlarının sürekli olarak çalması şeklinde yapılacaktır.
Otomatik
yayınlanan ses mesajları ve yangın merkezinden mikrofonla yayınlanan canlı ses
mesajlarıyla binada yaşayanların tahliyesini ya da bina içerisinde yer
değiştirmelerini sağlayacak şekilde sesli tahliye uyarı sistemleri
kullanılacaktır. Sesli tahliye uyarı sistemleri gerekli görüldüğü takdirde bir
deprem durumunda paniği önlemek ve binanın tahliyesini öngörülen tahliye
planına uygun olarak gerçekleştirmek için de kullanılabilecektir.
Aşağıda
belirtilen yerlerde sesli tahliye sistemleri tesis edilecektir.
a)
Yatak sayısı 200'den fazla olan otel, motel ve yatakhanelerde,
b)
Yüksekliği 51.50 m'yi geçen konut harici tüm binalarda.
Sesli
ve ışıklı alarm cihazları yalnızca yangın alarm sistemi ve diğer acil durum
ikazları için kullanılacaklardır. Sesli tahliye sistemleri, yangın alarm
sistemi ve diğer acil durum anonsları öncelik almak ve otomatik olarak diğer
kullanım amaçlarını devre dışı bırakmak şartıyla, genel anons, fon müziği
yayını gibi başka amaçlarla da kullanılabilirler.
Acil
durum kontrol işlemleri
Madde
82 - Bir yangın durumunda otomatik olarak gerekli kontrol
fonksiyonlarını harekete geçirerek bina ya da yapıyı içinde bulunanlar için
daha emniyetli hale getirecek şekilde bir yangın alarm ve kontrol sistemi
düzenlenecektir.
Yangın
alarm sistemi, gerektiğinde aşağıdaki fonksiyonları yerine getirecek, ancak
yapılacak acil durum kontrol işlemleri bunlarla da sınırlı kalmayacaktır.
a)
Yangın esnasında kapanması gereken yangın kapıları ve diğer açıklıkları kapatma
amaçlı cihazları normal halde açık durumda tutan elektromanyetik kapı tutucu ve
benzer cihazların serbest bırakılması,
b)
Merdiven kuyuları ve asansör şaftlarının basınçlandırılması,
c)
Duman kontrol ve tahliye sistemlerinin aktivasyonu ya da bu amaçla yapılması
gereken otomatik kontrol işlemlerinin yerine getirilmesi,
d)
Acil durum aydınlatma kontrol işlemleri,
e)
Güvenlik ve benzeri nedenlerle kilitli duran kapıların ve turnikelerin
açılması,
f)
Asansörlerin yapılış özelliklerine bağlı olarak yangın esnasında kullanımının
engellenmesi ya da tahliye amacıyla itfaiye ya da eğitilmiş bina yangın
mücadele ekipleri tarafından kullanılmasının sağlanması,
g)
Mahalli itfaiye ile elektrik işletmesi, belediye, polis veya jandarma, kurum
amiri, bina sahibi ve gerekli görülen diğer yerlere yangının otomatik olarak
haber verilmesi.
Acil
durum kontrol işlemleri yangın alarm sisteminin donanım ve yazılım bütünlüğü
içerisinde bulunan kontrol birimleri ile gerçekleştirilecektir. Kontrol edilen
sistem ve cihazlarla ilişkisi bulunan güvenlik sistemleri, bina otomasyon
sistemleri gibi diğer sistemler tarafından yapılabilecek her türlü kontrol ve
kumanda işlemleri, bir yangın veya benzeri acil durumda yangın kontrol
panelinden yapılacak acil durum kontrol işlemlerini hiçbir şekilde
engellemeyeceklerdir.
Kablolar
Madde
83 - Bir yangın esnasında uzun süre çalışır durumda
kalması gereken;
a)Yangın
kontrol panellerinden, sesli ve ışıklı alarm cihazlarına, sesli tahliye sistemi
amplifikatör ve hoparlörlerine, acil durum kontrol cihazlarına giden sinyal ve
besleme kabloları,
b)
İtfaiye ve yangın mücadele ekiplerine haber verme için kullanılan kabloların
bina içerisinde kalan kısımları,
c)
Ana yangın kontrol paneli ile tali yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı
panellerin birbirleri arasındaki haberleşme ve besleme kabloları,
d)
Tüm yangın kontrol panelleri ve tekrarlayıcı panellere enerji sağlayan besleme
kabloları,
yangına
karşı en az 60 dakika dayanabilecek özellikte olacaklardır.
Kademeli
tahliye uygulanan binalarda olduğu gibi özel durumlarda, yangına daha uzun süre
dayanabilecek kablolar gerekli görülebilir.
Bir
yangının algılanmasından sonra uzun süre çalışır durumda kalması gerekli
olmayan yangın uyarı butonları, dedektörler ile yangın kontrol panelleri
arasındaki kablolar ve enerjisi kesildiğinde bir tehlikeli durum oluşmayan
elektromanyetik kapı tutucular ve benzeri cihazlara giden kablolarda yangına
dayanıklılık özelliği aranmayabilir.
Yangın
alarm sistemi kabloları sistemin sağlıklı ve güvenilir çalışmasını sağlayacak
şekilde yangın algılama, kontrol ve uyarı ekipmanı üreticilerinin
spesifikasyonlarına uygun tipte olacaklar ve elektriksel gürültü ve benzeri
etkilerden korunacak şekilde, diğer sistemler ve enerji taşıyan kablolardan
ayrılarak tesis edileceklerdir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Periyodik
Testler, Bakım ve Denetim
Periyodik
testler, bakım ve denetim
Madde
84 - Bu Yönetmeliğin gerekli gördüğü tüm acil aydınlatma,
yönlendirme ve yangın alarm sistemleri bina sahibi, yönetici veya bunların
yazılı olarak sorumluluklarını devrettiği bina yetkilisinin sorumluluğu altında
periyodik testlere ve bakıma tabi tutulacaktır. Sorumluluğun bina sahibi veya
yöneticisi tarafından bir bina yetkilisine devredildiğini gösteren yazılı
belgenin bir kopyası yetki sahibi merciinin denetimine açık olacaktır.
Tüm
yeni tesis edilmiş sistemler, bina ya da yapı kullanıma açılmadan önce, ilk
kabul ve denetim testlerine tabi tutulacaklardır. Kabul işlemleri yetki sahibi
merci tarafından yeterli ve tatmin edici bulunacak şekilde sonuçlandıktan sonra
test ve denetim raporlarıyla birlikte aşağıdaki belgeler bina sahibine,
yöneticisine veya sorumlu bina yetkilisine teslim edilecektir.
a)
Yapıldı (as-built) tesisat projelerinin çoğaltılabilir kopyaları,
b)
Cihaz çalıştırma ve bakım talimatları,
c)
Sistem çalışma talimatı.
Bu
belgelerin sistemin ömrü boyunca saklanması ve periyodik test ve bakım servis
sözleşmesi ile birlikte yetki sahibi merciinin incelemesine hazır tutulması
bina sahibi, yöneticisi veya sorumlu bina yetkilisinin sorumluluğunda
olacaktır.
Sisteme
ilaveler yapıldığında veya iptaller olduğunda, sistem donanımında herhangi bir
değişiklik, onarım ve ayar yapıldığında yeniden kabul testleri yapılacaktır.
Yapılan değişiklikler yukarıda belirtilen belgelere işlenecektir.
Periyodik
testler ve bakım, yazılı bir periyodik test ve bakım sözleşmesi kapsamında bina
sahibi dışında bir kişi veya kurum tarafından yapılacaktır. Servis personeli
acil aydınlatma ve yangın alarm sistemleri denetim, test ve bakımı konularında
kalifiye ve deneyimli olacaktır.
Haftalık
ve aylık bakımlar kullanıcı/işletmeci tarafından 3 aylık, 6 aylık ve yıllık
bakım ve testler, bu maksatla eğitim almış yetkili servislerce sağlanmalıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder