Binalara
İlişkin Genel Yangın Güvenliği Hükümleri
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Genel
Madde
20 - Bu bölümde açıklanan genel hükümler, aksi
belirtilmedikçe, özellik ve ayrıcalık gösteren binalar ve ahşap binalar için de
geçerlidir.
Bina
yerleşimi
Madde
21 - İmar planları yapılırken, konut, ticaret, sanayi gibi
fonksiyon bölgeleri arasında, yangın havuzları ve su ikmal noktalarının
yapımına olanak verecek biçimde, yeşil kuşakların ayrılmasına ve bu yeşil
kuşakların, yangın güvenliği açısından fonksiyon bölgelerini birbirinden
ayırmasına özen gösterilecektir.
İmar
planlarının tasarımında donatı alanları ile yerleşim fonksiyonları
belirlenirken bina sınıflandırmalarındaki yangın önlemleri esas alınacaktır.
Yeni
planlanan alanda bitişik nizamda teşekkül edecek imar adalarının uzunluğu 75
metreden fazla olmayacaktır. Uzunluğu 75 metreden fazla olan bitişik nizam yapı
adalarında, yangın güvenliği ve erişim kontrolüne ilişkin düzenlemeler yapılır
ve önlemler plan müellifi tarafından plan notunda belirtilir.
Plan
yapımı ve revizyonlarında, planlama alanı ve nüfus dikkate alınarak, 0.05
m²/kişi üzerinden itfaiye yerleri ayrılacaktır.
Binaya
ulaşım yolları
Madde
22 - İtfaiye araçlarının kentin her binasına ulaşabilmesi
için ulaşım yollarının tümünde itfaiye araçlarının engellenmeden geçmesine
yetecek genişlikte yolun trafiğe açık olmasına özen gösterilir. Özellikle park
edilmiş araçlar nedeniyle ulaşım yollarının engellenmesini önlemek için 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile bu Kanuna dayalı olarak çıkarılan yönetmeliklere
göre belediye trafik birimleri ile Emniyet Trafik Şube Müdürlüğü normal zamanda
yolları açık tutmakla yükümlüdür. Bunlar yangın anında ulaşımın sağlanması
için, park edilmiş araçlara veya özel mülkiyete zarar vermeyecek tedbirleri
alarak açma yetkisine sahiptirler.
İç
ulaşım yolları, herhangi bir binaya ana yoldan erişimi sağlayan yollardır. İç
ulaşım yollarında olağan genişlik en az 4 m. ve çıkmaz sokak durumunda en az 8
m genişlik olacaktır. Dönemeçte, iç yarıçap en az 11 m, dış yarıçap en az 15 m
eğim en çok % 6, düşey kurp en az R=100 m yarıçaplı olmalıdır. Serbest
yükseklik en az 4 m ve taşıma yükü en az 15 ton (10 tonluk arka dingil yükü
düşünülecektir) alınacaktır.
Eğer
iç ulaşım yolundan binaya erişim için gerekli açılı mesafe, o bölgeye hizmet
verecek itfaiyenin elindeki araçların erişim olanaklarından daha uzaksa,
itfaiye aracının binaya yanaşmasına engel olabilecek çevre veya bahçe
duvarları, itfaiye aracı tarafından kolaylıkla yıkılabilir biçimde zayıf olarak
yapılacaktır. Bu şekilde zayıf olarak yapılan duvar bölümü en az 8 metre eninde
olacak, kırmızı çapraz işaretle görünür kılınacak ve önüne araç park
edilmeyecektir.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bina
taşıyıcı sistemi stabilitesi
Madde
23 - Bina taşıyıcı sistem ve elemanlarının, gerek bir
bütün olarak, gerekse her bir elemanıyla, bir yangında insanların tahliyesi ya
da söndürme süresinde korunmaları için yeterli bir zaman boyunca stabil
kalmalarını sağlayacak şekilde hesaplanarak boyutlandırılmaları zorunludur. Söz
konusu hesaplar, istenilen yangına dayanıklı ya da yangın kesici süreyi
sağlayacak şekilde yapılırlar. Özel yapılarda ek hesaplar istenir. Yangın
süresinde sıcaklık artışının zamana bağlı gelişiminde TS 1263'te verilen
bağıntılar kullanılacaktır.
Yangın
güvenliği açısından en az yangın önleyici F30-B2 sınıfını sağlamayan yapı
elemanlarının binaların taşıyıcı kısımlarında kullanılmasına, çelik endüstri
yapılarındaki özel haller dışında, müsaade edilmez.
Çevreye
yangın yayma tehlikesi olmayan ve yangın sırasında içindeki yanıcı maddeler
çelik elemanlarında 540 0C üzerinde bir sıcaklık artışına sebep olmayacak bütün
çelik yapılar, çelikte yangına karşı herhangi bir önlem alınmaksızın yangına
karşı dayanıklı kabul edilir. Bunun dışında kalan çelik yapılarda, çeliğin
sıcaktan uygun şekilde yalıtılması gerekir. Yalıtım, yangına dayanıklı
püskürtme sıva ile sıvama, yangına dayanıklı boya ile boyama, yangına dayanıklı
malzemeler ile çevreyi sarma, kutuya alma ve kütlesel yalıtım şeklinde yapılabilir.
Betonarme
ve ön gerilmeli betondan mamul taşıyıcı sistem elemanlarında TS 4065
standardına uyulur. Çok katlı ve özellikle yatay yangın bölmeli binalarda,
sistem bir bütün olarak incelenir, eleman genleşmelerinin kısıtlandığı
durumlarda doğan ek zorlamalar göz önünde tutulur. Betonarme veya
betonarme-çelik kompozit elemanların yangına karşı 2 saat dayanıklı olabilmesi
için, içindeki çelik profil veya donatının en dışta kalan kısımlarının (pas
payı) en az 4 cm. kalınlığında beton ile kaplanmış olması gerekmektedir.
Ahşapelemanların yangın mukavemet hesapları yanma hızına dayandırılır. Yanma hızı
0.6 ila 0.8 mm/dak kabul edilip; ahşap elemanın bu şekilde azalan en kesitiyle
ve güvenlik katsayısı 1.00'e eşit alınarak, üzerine gelen gerçek yükü taşıyabildiği
süre yangın mukavemet süresi kabul edilir.
En
az 19 cm. kalınlığında kagir taşıyıcı duvar, kemer, tonoz ve kubbelerin diğer
standart ve yönetmeliklere uygun inşa edilmişlerse, 4 saatten kısa süreli
yangınlar için ayrı bir kontrolü gerekmez.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bölmeler,
Cepheler ve Çatılar
Yangın
bölmeleri
Madde
24 - Binalar gerekli durumlarda düşey ve yatay yangın
bölmeleri ile donatılmalıdır. Yalnız can kaybının düşünülmesi durumunda, tek
veya ikinci çıkışa sahip, iki katlı müstakil konutlarda, tek katlı büro
binalarında, tek katlı ve çevresi açık fabrika ve depolarda yangın bölmeleri
yapılmayabilir.
Sprinkler
sistemi ve duman tahliye sistemi yoksa yukarıda sayılanların dışındaki
binalarda ve endüstriyel tesislerde, kat alanı 2000 m²'yi, huzur evleri,
hastaneler, kreşler, ana ve ilkokullar gibi can güvenliği açısından önem arz
eden binalarda kat alanı 1250 m²'yi aşmayacak yangın kompartımanları teşkiledilecektir.
Düşey
iç bölmeler ve yangın duvarları
Madde
25 - Düşey iç bölmeler ve bitişik nizam yapıların yangın
duvarları, yangına en az 90 dakika dayanıklı olarak projelenmelidir. Bölme
aralıkları 60 metreyi aşmamalıdır. Bu bölme ve duvarların cephe ve çatılarda
göstermeleri gereken özellikler ilgili maddelerde belirtilmiştir.
Bölmelerde
delik ve boşluk bulunmayacaktır. Bölmelerde kapı ve sabit ışık penceresi gibi boşluklardan
kaçınmak mümkün değilse, bunlar da en az bölme yangın mukavemetinin yarı süresi
kadar yangına dayanıklı ve yangın kesici olacaktır. Kapıların otomatik bir
teçhizatla kendiliğinden kapanması ve duman sızdırmaz özellikte olması
zorunludur. Bu tür yarı mukavemetli boşlukların çevresi her türlü yanıcı
maddeden arındırılmış olacaktır. Su, elektrik, ısıtma, havalandırma ve benzeri
tesisatın yangın bölmesinden geçmesi durumunda, bölmede yangın dayanımını
azaltmayacak ve denenmiş uygun detaylar kullanılacaktır.
Yangın
duvarlarında kullanılabilecek yapı malzemelerinin yanıcılık sınıfları ve
yangında gözlenen davranışları Ek-1' de, normal bina duvarlarında aranan yangın
dayanım şartları Ek-4'de toplu olarak verilmiştir. En çok iki katlı konutlar,
taşıyıcı duvarlar, ayak ve kolonlar ise en az F30-B2 sınıfında olmalıdır.
Topluma
açık binalar ile yüksek yapılarda yangın anında otomatik kapanan veya yapının
kullanım saatleri dışında kapatılan sürme bölmeler veya koridor damperleri
kullanılabilir.
Yapı
malzemelerinin yanıcılık sınıfları ve yangında gözlenen davranışları Ek-1'de
gösterilmiştir.
Yapı
yüksekliği 2 katı aşmayan binalardaki taşıyıcı duvarlar, ayak ve kolonlar için
istenen en az F30-B2 sınıfına, yüksek bina sınıfına girmeyen, 2 kattan yüksek
binaların taşıyıcı olmayan duvarlarında da müsaade edilir. Normal bina
duvarlarında aranan yangın dayanım şartları Ek-4'de toplu olarak
gösterilmiştir.
Yatay
bölmeler ve döşemeler
Madde
26 - Yangın sınıfı F30-B2 olan müstakil en çok 2 katlı
konutlar dışında, bütün döşemeler yangına en az 60 dakika dayanımlı ve yangın
kesici nitelikte olacaktır. Her durumda bodrum tavanı yangına en az 90 dakika
dayanımlı olacaktır.
Yangına
en az 120 dakika mukavemet gösteren ve alevlerin geçebileceği boşlukları
bulunmayan her döşeme bir yatay yangın bölmesi olarak kullanılabilir.
Ayrık
nizamda müstakil konutlar dışında B2 ve B3 sınıfı malzemelerden asma tavanların
kullanılması yasaktır.
Bina
döşemelerinde aranan yangın dayanım şartları Ek-4'de gösterilmiştir.
Cepheler
Madde
27 - Cepheler, düşey dış yangın bölmeleri niteliğindedir.
Cephe dış kaplamasının yanmaz malzemeden olması esastır. Cephe elemanları ile
alevlerin geçebileceği boşlukları bulunmayan döşemelerin kesiştiği yerler,
alevlerin komşu katlara atlamasını engelleyecek şekilde yalıtılmalıdır.
Kapı,
pencere ve benzeri cephe boşlukları arasında, aynı bir iç hacme ait değillerse
en az 100 cm yatay dolu yüzey bulunmalıdır. Bu dolu yüzeylerin, bir düşey
yangın bölmesi veya duvarı olması durumunda, bina dışına en az 40 cm taşan
düşey yanmaz nervürlerle pekiştirilmesi tercih edilmelidir. Konut olarak
kullanılan yapılar bu uygulamanın dışındadır.
Yangına
en az 30 dakika dayanıklı özel pencereler kullanılmadığı takdirde, cephede en
az 50 cm çıkıntılı yatay alev itici nervürler düzenlenecektir .
Çatılar
Madde
28 - Çatıların oturdukları döşemeler yatay yangın bölmesi
niteliğinde bulunmalıdır. Bitişik nizam yapılarda, çatılarda çatı örtüsü (üst
izolasyon) olarak B2 ve B3 sınıfı malzemeler kullanılması yasaktır.
Düşey
yangın bölmeleri ve yangın duvarları boyut ve nitelikleri ile çatı düzlemini en
az 60 cm aşacak şekilde yapılacaktır. Çatılarda kullanılacak malzemelere ait
özelikler Ek-4'de gösterilmiştir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Binalarda Kullanılacak Yapı Malzemeleri
Madde
29 - Yangın güvenliği açısından kolay alevlenen B3 sınıfı
yapı malzemelerinin inşaatta kullanılmalarına müsaade edilmez. Bunlar ancak bir
kompozit içinde veya özel önlemler alınması yolu ile normal alevlenen B2
sınıfına dönüştürüldükten sonra kullanılabilirler.
İki
kattan daha yüksek binalardaki taşıyıcı duvar, ayak ve kolonlar ise en az F90-A
sınıfında olarak inşa edilirler. Duvarlarda iç kaplamalar ve ısı yalıtımları en
az normal alevlenen B2, yüksek binalarda ise en az zor alevlenen B1; dış
kaplamalar 2 kata kadar olan binalarda en az B2, daha yüksek binalarda ise
yanmaz A1 sınıfı malzemeden yapılır.
Döşeme
üzerinde kolay alevlenen B3 sınıfı malzemeden ısı yalıtımı yapılmasına, üzeri
en az 2 cm kalınlığında şap tabakası ile örtülmek şartı ile müsaade edilir.
Döşeme kaplamaları da en az B2, ve yüksek binalarda ise en az yanmaz A1 sınıfı
malzemeden yapılır.
Normal
bina duvarları, döşemeleri, çatıları, merdiven kuleleri, koridorları ve yapı
malzemeleri için aranacak yangın dayanım şartları Ek 2 - 6'da gösterilmiştir.
Mağaza
binaları, toplantı salonları, garajlar ve çok katlı endüstri yapıları gibi özel
binalardaki yapı malzeme ve elemanlarında aranacak yangın dayanım şartları Ek
7-10'da gösterilmiştir.
Uçucu
yanar parçalara ve ısı radyasyonuna dayanıklı olduğu herhangi bir gerçeklemeye
lüzum olmadan ve çatı eğimine bağlı olmadan kabul edilebilen çatı elemanları
şunlardır. Doğal veya yapay taşlardan, beton plaklardan, asbestli çimento
plaklardan yapılmış çatı örtüleri ve çatı tecritleri, çelikten veya diğer
metallerden yapılmış ve en az B1 sınıfı malzemelerden yalıtım ve örtütabakaları içermeyen çatılar.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder