Tehlikeli
Maddelerin Depolanması ve Kullanılması
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Genel
Madde
101 - Yönetmeliğin bu Kısmındaki hükümler tehlikeli
maddelerin depolanması, doldurulması, kullanılması, üretilmesi ve satışa
sunulması ile ilgili işlemleri kapsar.
Mevzuat
Madde
102 - Bu Kısımda yapılan işler, ayrıca imar mevzuatı ve
ilgili TSE standartları ile aşağıda belirtilen tüzüklere uygun olmalıdır.
a)
27/11/1973 tarihli ve 7/7551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İş
Yerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkındaki Tüzük,
b)
04/12/1973 tarihli ve 7/7583 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü.
c)
14/08/1987 tarihli ve 87/12028 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi Benzerlerinin,
Üretim, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok
Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük,
Tehlikeli
maddelerin sınıflandırılması
Madde
103 - Tehlikeli maddeler aşağıdaki şekilde sınıflandırılır.
a)
Patlayıcı maddeler,
b)
Parlayıcı ve patlayıcı gazlar,
c)
Yanıcı sıvılar,
d)
Yanıcı katı maddeler,
e)
Oksitleyici maddeler,
f)
Zehirli ve iğrendirici maddeler,
g)
Radyoaktif maddeler,
h)
Dağlayıcı maddeler,
i)
Diğer tehlikeli maddeler.
Depolama
hacimlerinin genel özellikleri
Madde
104 - Tehlikeli maddelerin depolandığı yerlerde aşağıda
belirtilen hususlar dikkate alınır.
a)
Topluma açık yerlerde, konutların altında veya bitişiğindeki tehlikeli
maddelerle ilgili işler, ilgili standartların şartlarına uygun olmalıdır.
b)
Tehlikeli maddelerle ilgili binalar tek katlı ve yangına 120 dakika
dayanabilecek malzemeden yapılacaktır. Çok katlı binalara sadece ilgili
yönetmelik ve tüzüklerde öngörüldüğü ölçüde müsaade edilebilir.
c)
Tehlikeli maddeleri çeşitli amaçlarla bulunduran yapılarda, tehlikeli
maddelerin miktarlarına ve tehlike sıralamasına bağlı olarak, çevre güvenliği
sağlanacaktır. Bu yapıların mesken binalarla, kara ve demir yollarından
uzaklıkları 102 nci maddenin (a) bendinde belirtilen tüzükteki esaslara göre
olacaktır.
d)
Binaya ulaşım yolları sürekli olarak açık tutulacak ve üzerinde park
yapılmayacaktır. Güvenlik görevlisi bunu sağlamakla yükümlüdür.
e)
Üretimin ve tehlikeli maddenin özelliğine göre binaların tabanları statik
elektriği iletici, özel asfalt veya içerisine demir oksit karıştırılmış betonla
yapılacaktır. Ayrıca kapılara statik elektriğe karşı topraklanmış, pirinç bakır
veya alüminyum levhalar konulacaktır.
f)
Binalardaki giriş ve çıkış kapıları, pencereler, panjurlar ve havalandırma
kanallarının kapakları basınç karşısında dışarıya doğru açılacak, tehlike
anında bina içinde bulunanların kolayca kaçabilmelerini sağlayacak biçimde
yapılacaktır.
g)
Binanın pencerelerinde parmaklık veya kafes bulunmayacaktır, birden çok
bölümleri bulunan iş yeri binalarında bölümlerden her birinin, biri doğrudan
doğruya dışarıya diğeri ana koridora açılan en az 2 kapısı bulunacaktır. İç
bölmeler meydana gelebilecek en yüksek basınca dayanıklı ve çatlaksız düz
yüzeyli ve yanmaz malzemeden yapılmış, açık renkte boyanmış veya badanalanmış,
kolayca yıkanabilir şekilde olacaktır. Hafif eğimli yapılan tabanlar bir drenaj
sistemiyle beraber bir depoya veya dinlendirme kuyusuna bağlanacaktır.
Tehlikeli maddelere uygun özellikteki atık su arıtma tesisleri de bu amaçla
kullanılabilir.
h)
Binaların tavanları ve tabanları yanmaz, sızdırmaz, çarpma ile kıvılcım
çıkarmaz ve kolay temizlenir malzemeden hafif eğimli olarak yapılmalı,
pencereler büyük parçalar halinde, etrafa dağılmayacak ve zarar vermeyecek,
mika, telli cam veya kırılmaz cam gibi maddelerden yapılmalıdır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Patlayıcı
Maddeler
Patlayıcı
maddeler
Madde
105 - Sürtme, darbe ve ısı etkisi altında başka bir maddenin
katılmasına gerek olmadan hızla reaksiyona giren ve çevreye zarar veren
maddeler patlayıcı madde olarak isimlendirilir.
Patlayıcı
maddelerle yapılan her türlü işler bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlar için
102 nci maddenin (c) bendinde belirtilen tüzük hükümleri geçerlidir.
Av
malzemesi satan dükkanlar müstakil ve tercihen tek katlı binada bulunmalı,
ayrıca başka bir işyeri veya mesken ile kapı veya bağlantı penceresi
bulunmamalıdır. Çok katlı binalarda veya pasajlarda av malzemesi satılabilmesi
için satış yerinin zemin katında doğrudan sokaktan girişi olmalı, binanın diğer
bölümleri ile bağlantısı bulunmamalı ve duvarları yangına en az 180 dakika
dayanıklı olmalıdır.
Av
barutu ve malzemesi satış yerlerinin içi uygun bir malzemeyle ateşe dayanıklı
hale getirilir. Özel kasa ve çelik dolaplar arabalı sistemde ve bir kişinin
kolayca yerini değiştirebildiği yangın halinde ortamdan çıkarıp güvenlikli bir
yere taşıyabileceği şekilde yapılmış olmalıdır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Parlayıcı
ve Patlayıcı Gazlar
Genel
Madde
106 - Normal sıcaklık ve basınç altında buhar fazında
bulunan maddeler gaz olarak tanımlanır. Bu hükümde kritik sıcaklığı 10 ºC'ın
altında olan gazlara basınçlı gazlar, kritik sıcaklığı 10 ºC'ın üzerinde olup,
mutlak buhar basınçları 50 ºC de 300 kPa'yı aşan gazlar sıvılaştırılmış gazlar
olarak isimlendirilir. Her iki tip gaz bir çözücü içinde çözünmüş durumda
iseler basınç altında çözünmüş gazlar sınıfına girer.
Gaz
halinde veya bir sıvıda çözünmüş halde veya sıvılaştırılmış halde, bütün
basınçlı gaz ihtiva eden tüpler, içinde bulunan basınçlı gazın özelliklerine,
tekniğin gerektirdiği esas ve mevcut standartlarla 102 nci maddede belirtilen
tüzüklere uygun yapılmış olacaktır.
Her
tüpün dip tarafı yere değmeyecek şekilde, belirli bir yükseklikte, çemberle
çevrili olacak, SPG tüpleri hariç diğer tüplerin vana ve emniyet supablarının
içinde gazların birikmesini önleyecek şekilde havalandırma delikleri olan bir
koruyucu başlığı bulunacaktır.
Tüpler,
basınçlı gazlarla hiçbir zaman izin verilenden fazla bir basınçla ve tüp
üzerinde belirtilen ağırlığın üzerinde doldurulmayacaktır. Tüplerin
doldurulmadan önce tamamen boş ve temiz olmasına dikkat edilecek, kritik
sıcaklıkları genel olarak çevre sıcaklığından fazla olan gazların konulduğu
tüpler, tamamen doldurulmayarak tehlikeli basınçların meydana gelmesi
önlenecektir. Basınçlı gazların doldurulduğu tüpler boşken ve doldurulduktan
sonra ağırlık kontrolüne tabi tutulacaktır.
Basınçlı
gaz tüplerinin depolanmasında aşağıdaki önlemler alınacaktır.
a)
Dolu tüpler sıcaklık değişmelerine, güneşin dik ışınlarına, radyasyon ısısına,
soğuğa ve neme karşı korunmuş olacaktır.
b)
Dolu tüpler işyerlerinde tehlike yaratmayacak miktarda depolanacak tüpler
yangına en az 120 dakika dayanıklı ayrı binalarda veya bölmelerde, radyatör ve
benzeri ısı kaynaklarından uzak bulundurulacak ve tüplerin devrilmesine veya
yuvarlanmasına karşı önlemler alınacaktır.
c)
Tüpler, içinde bulunan gazın özelliğine göre sınıflanarak depolanacak, boş
tüpler ayrı bir yerde toplanacaktır.
d)
Tüplerin depolandığı yerlerin uygun havalandırma tertibatı olacak ve bu
yerlerin yeteri kadar kapısı bulunacaktır.
e)
Yanıcı basınçlı gaz ihtiva eden tüplerin depolandığı yerlerde ateş ve ateşli
maddeler kullanma yasağı uygulanacaktır.
f)
Tüplerin depolandığı yerlere ikaz levhaları konulacaktır.
SPG
Tüplerinin depolanmasına ilişkin genel hususlar
Madde
107 - Sıvılaştırılmış petrol gazı depolanacak binaların
döşeme, tavan ve duvarları yangına en az 120 dakika dayanıklı malzeme ile
yapılacak ve binanın dış duvarlarında veya çatısında, her 1 m³ depo hacmi için
0.04 m²'lik kırılmaz cam veya benzeri hafif malzeme ile kaplanmış bir alan
bırakılacaktır. Depo kapıları yangına karşı en az 90 dakika dayanıklı
malzemeden yapılacaktır.
Tüpler,
depolama mahallinde aşırı sıcaklık artışına, fiziksel hasar görmeyecek veya
insan ve/veya araç trafiğine maruz kalmayacak tarzda yerleştirilmelidir.
Tüpler, emniyet valfleri (tüp içerisindeki SPG'nin gaz fazıyla doğrudan temas
halinde olarak) SPG sıvı fazı seviyesinden yukarıda olacak konumda (yana
yatırılmış veya baş aşağı durumda olmaksızın) dik olarak kullanılmalıdır.
Depolarda
ısıtma ve aydınlatma amaçları için açık alevli cihazlar kullanılmayacaktır.
Depoların
döşeme hizasına ve bölme duvarlarının tabana yakın kısımlarında açılıp
kapanabilen havalandırma menfezleri bulundurulacaktır.
Tabii
havalandırma uygulanması durumunda, dış duvarların her 600 cm'si için en az 1
adet açıklık (menfez) bulunmalıdır. Dış duvar uzunluğunun 600 cm'yi geçmesi
durumunda; menfez adedi aynı nispette arttırılmalıdır. Menfezlerin her birinin
alanı en az 140 cm2 olmalıdır. Ayrıca menfezlerin toplam alanı, döşeme alanının
her metrekaresi için en az 65 cm2 olmalıdır.
Havalandırma
vantilatör ile yapılıyorsa; bunun patlama güvenlikli (ex-proof) ve kıvılcım
çıkarmayan malzemeden olması, havalandırma debisinin döşemenin bir m2 si için
en az 0.3 m3/dakika olması gerekir. Havalandırma çıkış ağzı diğer binalardan en
az 1.5 m uzaklıkta bulunacaktır. Havalandırma kanalı zeminden itibaren tespit
edilecektir.
Depoların
döşemeleri zemin seviyesinden aşağıda olamaz.
Tüpler,
depoların çıkış kapılarına, merdivenlere yakın, kaçış yollarını engelleyecek
şekilde depolanamaz.
Tüpler
vanalarının üzerinde emniyet tıpası takılmış olarak depolanacaktır.
Boş
tüpler tercihen açıkta depolanacaktır. Bina içinde depolandıklarında boş tüpler
depolama miktarının hesaplanmasında dolu tüp gibi kabul edilecektir.
Depo
binalarının elektrik sistemleri ankastre olarak kıvılcım ve kısa devre
oluşturmayan özelliklerdeki malzeme ile yapılacaktır. Elektrik anahtarları
binanın dış yüzeyinde ve zeminden 2 m yükseklikte, aydınlatma armatürleri
tavana monte edilmiş olacaktır.
Depolarda
ısıtma sadece merkezi sistemle yapılacak, tüpler kalorifer radyatörlerinden en
az 2 m uzaklıkta bulundurulacaktır.
Özel
olarak inşa edilmiş sıvılaştırılmış petrol gazı dağıtım depolarında, tüplere
doldurulmuş durumda en çok 10.000 kg gaz bulundurulabilir. Bu binalar, kamuya
açık binaların arsa sınırından (okul, cami vb.) en az 25 m, diğer binaların
arsa sınırından en az 15 m uzaklıkta bulunmalıdır.
Bina
dışında sıvılaştırılmış petrol gazının tüplere doldurulmuş durumda depolandığı
mahallin emniyet şeridinin, asgari emniyet uzaklıkları Tablo 5'deki gibi
olacaktır.
T ablo 5: SPG'nın bina dışında depolanmasında emniyet
uzaklıktan
Depolanan toplam SPG miktan(kg)
|
Bina, bina grupları ve komşu arsa sının
(m)
|
Cadde, kaldırım, okul cami, hastahane ve
kamuya açık diğer yerlere (m)
|
0 - 1250
|
0
|
3
|
1251 - 2700
|
3
|
6
|
2700 den fazla
|
8.5
|
8.5
|
Bina
dışında tüp depolanmasında kullanılan özel tüp depolarında, saha tel çit veya
duvar ile çevrilmeli ve üzerlerine ikaz levhaları konulmalıdır.
Tüp
depolanmasında kullanılan özel binaların girişinde ikaz levhaları konulmalıdır.
Bu
kısımda belirtilmeyen hususlar için TS 1445, TS 1446, TS 1449, TS 11939, TS
2179 ile TS 55 standartları geçerlidir.
SPG'nin
dökme olarak depolanması
Madde
108 - Sıvılaştırılmış petrol gazının dökme olarak
depolandığı yeraltı ve yerüstü tanklarının binalara, bina gruplarına, komşu
arsa sınırına, ana trafik yollarına veya demir yollarına; tankların
birbirlerine olan uzaklıkları Tablo 6'da verilen emniyet uzaklıklarına uygun
olarak yerleştirilmelidir.
Tablo 6: Tanklar arası emniyet uzaklıkları
Beher Tankın Su Hacmi m'
|
Yer altı Tankları M
|
Yerüstü Tankları M
|
Tankların Birbirinden Uzaklığı m
|
0,-5'den az
|
3
|
3
|
0
|
0.5- 3.0
|
3
|
3
|
1
|
3.1-10
|
5
|
7.5
|
1
|
10.1-50
|
7.5
|
10
|
1
|
50.1-120
|
10
|
15
|
1.5
|
120.1-250
|
15
|
25
|
Kabın Çapının Toplamının ¼ ü
|
250.1-600
|
15
|
35
|
|
600.1- 1200
|
15
|
40
|
|
1200.1-5000
|
15
|
50
|
|
5000 den büyük
|
15
|
80
|
SPG'nin
yerüstü tanklarında dökme olarak depolanması
a)
Dökme sıvılaştırılmış petrol gazı depolama tankları taş veya beton bir zemin
üzerine oturtulmuş, yanmaz yapıda ayaklar üzerine tesis edilir.
b)
Dökme sıvılaştırılmış petrol gazı depolama tankları fueloil, benzin, motorin
gibi diğer bir yanıcı sıvı depolanan tanklarla aynı havuzlama duvarı ile
çevrilmiş bir mahalde tesis edilmeyecek ve bu duvarlardan en az 3 m uzaklıkta
kurulacaktır.
c)
Dökme sıvılaştırılmış petrol gazı depolanacak yatay tanklar, genleşme ve
daralmaya imkan verecek destekler üzerine yerleştirilecektir. Tankların temel
veya ayaklara değen kısımları korozyona karşı korunmuş olacaktır.
SPG'nin
yeraltı tanklarında dökme olarak depolanması
a)
Yeraltı depolama tanklarının en üst yüzeyi toprak seviyesinden en az 15 cm
aşağıda kalacak durumda olacaktır.
b)
Motorlu araçların trafik etkisi ve aşındırıcı fiziksel etkilerin söz konusu
olduğu yerlerde depolama tankları fiziksel etkilere karşı korunmuş olacaktır.
c)
Yeraltı depolama tankları ve yeraltı boru donanımı toprak özellikleri dikkate
alınarak korozyona karşı korunmuş olmalıdır.
d)
Toprakaltına konulacak olan tanklar yeraltı su seviyelerine göre uygun bir
şekilde dizayn edilmelidir.
SPG'nin
perakende satış yerleri
Madde
109 - Perakende satış yerlerinde en çok 500 kg.
sıvılaştırılmış petrol gazı bulundurulacaktır. SPG bayilerine ait özel depolar
var ise 750 kg. daha sıvılaştırılmış petrol gazı bulundurabileceklerdir.
Perakende
satış yerleri tercihen tek katlı ahşap olmayan bir binada, bunun mümkün
olmadığı durumlarda çok katlı ahşap olmayan binalarda zemin katında bulunmalı.
Ayrıca başka bir işyeri veya mesken ile kapı veya pencere ile bağlantısı
bulunmamalıdır.
SPG
perakende satış yerleri, iş hanları, oteller, eğlence yerleri, pansiyonlar ve
kahvehaneler gibi topluma açık yerler ile kolay yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı
maddeler ile benzeri maddelerin depo ve satış yerleri altında ve bitişiğinde
bulunmayacaktır.
Perakende
satış yerleri itfaiye ve cankurtaran araçlarının kolayca girip çıkabilecekleri
cadde ve sokaklar üzerinde olacaktır.
Perakende
satış yerleri bodrumlarda, zemin üstü asma katlarda veya halkın rahatlıkla
tahliyesine imkan verecek genişlikte çıkışı olmayan yerlerde tesis
edilmeyecektir.
Perakende
satış yerleri, en az 120 dakika yangına dayanıklı binalarda kurulacak, bir
başka işyeri veya konut ve benzeri yerlere ahşap kapı,duvar veya ahşap veya
madeni çerçeveli camekan bölme ile irtibatlı olmayacaktır. Bölme gerekli ise en
az 90 dakika yangına dayanıklı malzemeden yapılacaktır.
Özel
bina ve odaların çatısında, sokak, cadde, bahçe ve benzeri cephe duvarlarında,
kesit alanı kapalı hacmin her 3 m3 ü için en az 0.2 m2 esasına göre hesaplanmış
patlama panelleri inşa edilmelidir.
SPG'nin
tüplere doldurulmuş durumda kullanılması
Madde
110 - Evlerde 2'den fazla sıvılaştırılmış petrol gazı tüpü
bulundurulmayacaktır.
SPG
tüpleri dik konumda bulundurulacak, tüp ile cihaz (ocak, şofben, kombi,
katalitik gibi) arasında hortum kullanılması gerektiğinde en fazla 150 cm
uzunluğunda eksiz hortum kullanılacak, bağlantılar kelepçe ile sıkılacaktır.
Tüpler
mümkünse balkonlarda bulundurulacak, kapalı veya az havalanan bir yerde
bulundurulursa bu bölümün havalandırılması sağlanacaktır.
Tüplerin
konulduğu yer doğrudan doğruya güneş ışınlarına hedef olmayacak, tüpler
radyatörlerin veya soba ve benzeri ısıtıcıların yakınına konulmayacaktır.
SPG
kullanılan sanayi tipi büyük mutfaklarda gaz kaçağını tespit eden ve sesli
olarak uyaracak gaz uyarı cihazı bulundurulacaktır.
İşyeri
veya topluma açık her türlü binada zemin seviyesinin altında kalan tam bodrum
katlarında SPG tüpü bulundurulmayacaktır.
Tüpler
ve bunlarla birlikte kullanılan cihazlar, uyuma mahallerinde
bulundurulmayacaktır.
Bina
dışındaki tüplerden bina içindeki tesisata yapılacak bağlantılar çelik çekme
veya bakır borular ile rekor kullanılmadan kaynaklı olacaktır. Ana bağlantı
borusuna kolay görülen ve kolay açılan bir ana açıp/kapama valfı takılacaktır.
Tesisat duvar içerisinden geçirilmeyecektir.
SPG'ler
tavlama ve kesme gibi işlemler için kullanıldığında, iş sonuçlanır sonuçlanmaz
tüpler depolama yerlerine kaldırılacaktır.
Sanayi
tesisleri içersinde SPG kullanıldığında, tüpler bina içinde depolanacaksa;
tesisten özel bölmelerle ayrılmış, depolama kurallarına uygun, havalandırılması
sağlanan özel bir yere konulacaktır.
Tüplerin
değiştirilmesinde gaz kaçaklarının kontrolü için bol köpürtülmüş sabundan
yararlanılacak, ateşle kontrol yapılmayacaktır. Ev tipi ve sanayi tipi tüplerin
değiştirilmeleri, tüpleri satan bayilerin eğitilmiş elemanları tarafından
bayilerin sorumluluğunda yapılacaktır.
Kesme,
kaynak ve tavlama gibi ısıl işlemlerde Oksijen (O2) tüpleri ve beraberinde
kullanılan SPG tüplerinin bağlantılarında alev tutucu emniyet valfleri takılı
olmalıdır.
SPG
ikmal istasyonları
Madde
111 - TS 11939 SPG'ler ikmal istasyonu karayolları
taşıtları için Emniyet kuralları standardına uyulacaktır. Bu standartta
belirtilmeyen hususlarda TS 1445, TS 1446 ve TS 1449'a uyulacaktır.
SPG
ikmal istasyonlarındaki tanklar yeraltına tesis edilir ve yeraltı tankları için
alınması gerekli kurallara uyulur.
Dispenser
ile trafik yolu arasında giriş-çıkış kısmı hariç en az 50 cm yüksekliğinde
sabit korugan yapılacaktır. Dispenser ve tank sahasına, yerden 20 cm yüksekte,
ark sızdırmaz (ex-proof) en az birer SPG dedektörü olan gaz alarm sistemi
konulacaktır. Gaz kaçağı durumunda alarm sistemi tesisin yangın söndürme ve
aydınlatma sistemi haricinde bütün elektriğini kesebilmelidir.
Tankın
çevresi tank dış cidarının en az 1 m uzağından itibaren en az 180 cm
yükseklikte tel örgü veya tel çit ile çevrilmiş olacaktır.
Tank
sahasında ve dispenserin 5 m'den daha yakınında herhangi bir kanal veya
kanalizasyon girişi ve benzeri çukurluklar bulunmayacaktır.
Tankların
3 m yakınına kadar yanıcı madde bulundurulmayacak ve bu uzaklıktaki kuru ot ve
benzeri gibi kolay tutuşabilen maddelerle gerekli mücadele yapılacaktır.
Boru,
vana, pompa, motor ve dispenser üzerindeki bütün topraklamalar eksiksiz olacak
ve tanklara katodik koruma yapılacaktır.
İstasyon
sahası içerisinde (çapraz ve karşılıklı konumda) 2 adet spiral hortumlu yangın
dolabı ve ayrıca 1 adet sis lansı bulundurulacak, bunlar için de en az 20 m³
kapasitede yangın suyu deposu tesis edilecek, yangın dolapları 700 kPa basıncı
olan pompa ile su deposuna bağlanacaktır.
SPG
depolanmasında ve ikmal istasyonlarında yangın güvenlik önlemleri
Madde
112 - SPG'lerin depolanmasında ve ikmal istasyonlarında aşağıda belirtilen
yangın güvenlik önlemlerinin alınması gerekmektedir.
a)
Genel önlemler
1)
Depo ve tank etrafında çukur zemin, foseptik vb. bulunmamalıdır.
2)
Depo ve yerüstü tanklarında en az 3 m ve yeraltı tanklarında en az 1 m
uzaklığından etrafı tel örgü veya çit ile çevrilmeli, ot ve benzeri kolay yanabilir
maddeler bulundurulmamalıdır.
3)
Tankların yakınından veya üstünden elektrik enerji nakil hatları geçmemelidir.
(Anma gerilimi, 0.6 - 10.5 kV olan nakil hattı ,dikey doğrultudan her yandan 2
m uzakta ve 10.5 kV'ın üzerinde olan nakil hattı yatay doğrultuda her yönden
7.5 m uzakta olmalıdır)
4)
Depolama alanlarında çıkabilecek yangınları güvenlik sorumlularına uyarı
verecek bir alarm sistemi olmalıdır.
5)
Tank sahasına her yönden okunacak şekilde ikaz levhaları yerleştirilmelidir.
6)
Örtülü tanklar ısıya dayanıklı malzeme veya dere kumu ile örtülmelidir.
Toprakaltı tanklarda katodik koruma yapılmalıdır.
b)
Algılama ve elektrik tesisatı
1)
Depo ve tank sahasındaki elektrik tesisatı ex-proof olarak
projelendirilmelidir.
2)
Gaz kaçaklarına karşı ex-proof gaz algılama sistemi yapılmalıdır.
3)
Gaz kapatma vanası algılama sistemine bağlanmalı ve tehlike anında otomatik
olarak kapanmalıdır. Ayrıca herhangi bir gaz kaçağı ve yangın durumunda uzaktan
kapatılabilmelidir.
4)
Acil durumlarda (yangın veya gaz kaçağı) personeli ikaz etmek için sesli alarm
sistemi olmalıdır.
5)
Yıldırım tehlikesine karşı TS 622'ye uygun bir paratoner sistemi kurulmalıdır.
6)
Tank boru ve dispenserlerin topraklamaları uygun olmalı, tank ve dispenser
bölgesinde statik topraklama penseleri bulunmalıdır.
c)
Soğutma ve söndürme sistemleri
1)
Depo ve tank alanlarında TS 862'ye uygun en az 2 adet 12 kg'lık kuru kimyevi
tozlu yangın söndürme cihazı konulmalıdır. Kapasitesi 10.000 kg'dan fazla
100.000 kg'dan az olan depolara en az 1 adet 12 kg'lık kuru kimyevi tozlu
yangın söndürme cihazı ilave edilmelidir. 100.000 kg üzerindeki her 250.000 kg
için ilave olarak 1 adet 12 kg'lık kuru kimyasal tozlu söndürme cihazı
bulundurulmalıdır.
2)
Toplam kapasitesi 10 m3 den daha büyük depolarda ve yerüstü tanklarında soğutma
için sprinkler sistemi bulunmalıdır. Projelendirmede, depolama tanklarının
toplam dış yüzeyinin her m2 si için 10 litre/dakika veya tüp depolama, dolum
tesisi platformu, sundurma gibi alanlarının her m2 si için en az 10
litre/dakika su debisi alınmalı, su deposu bu debiyi en az 1 saat karşılayacak
kapasitede olmalıdır. Hesaplanan su miktarını depolama tankları üzerine veya
platform veya sundurma alanına uygun şekilde dağıtabilecek sprinkler sistemi
yapılacaktır.
Sprinkler
sistemine ve yangın musluklarına ihtiyaca uygun olarak suyu pompalayacak en az
2 pompa bulundurulacak ve bu pompaların çıkış basıncı 700 kPa'dan az
olmayacaktır. Pompaların çalıştırılması otomatik veya uzaktan kumandalı olmalı
ve bu sistem haftada en az bir kere çalıştırılarak kontrol edilmelidir.
Pompalardan birisinin jeneratörden doğrudan beslenmesi veya pompalardan birisi
dizel yangın pompası olmalıdır.
3)
Tüp depolama tesislerinde en az 2 adet yangın hidrantı (veya komple yangın
dolabı) bulunmalıdır. Yangın hidrantlarının her biri 20 m3/h su kapasitesinde
ve basıncı 700 kPa olacaktır. Yangın dolaplarında itfaiye standartlarına uygun
hortum ve lans bulundurulacaktır.
4)
Kapasitesi 100 m3 den fazla olan yerüstü tüp depolama ve tank tesisleri ile
dolum tesisleri çaprazlama olarak her birisi en az 1200 l/dak debide en az 2
adet sabit monitör yerleştirilecektir. Monitör olması durumunda pompa ve depo
kapasitesi 95 inci maddede belirtilen hidrant sistemi esaslarına göre
belirlenecektir.
d)
Bakım, eğitim ve testler
1)
Yılda en az bir kez uzman kişi ve kuruluşlar tarafından statik topraklama
ölçümleri yapılmalı ve sonuçları dosyalanmalıdır. Beş yılda bir yaylı emniyet
valflerinin hidrostatik testleri yapılmalıdır. Tankların ise on yılda bir
hidrostatik testleri yapılmalıdır.
2)
SPG ile direkt ilgilenen personelin tamamının (satan, taşıyan, kullanan ve
denetleyen) "SPG Güvenlik Önlemleri" konusunda, gaz kaçağı veya
yangın söz konusu olursa müdahalenin nasıl yapılması gerektiği istasyonda
ilgililere, gaz şirketleri tarafından uygulamalı tatbikat ile anlatılmalı,
nazari ve uygulamalı eğitimleri veren firmaların bu eğitime tabi tutulmuş
personeli belgelendirilmelidir.
Doğalgaz
kullanım esasları
Madde
113 - Doğalgazla ilgili olarak Türk Standartları
Enstitüsünce kabul edilmiş hükümler geçerlidir.
Doğalgazın
kazan dairelerinde kullanılması halinde, kazan dairesinde bulunan ve enerjinin
alınacağı enerji tablosu etanj tipi ex-proof olacak kumanda butonları pano ön
kapağına monte edilecek, kapak açılmadan butonlarla çalışması ve kapatılması
sağlanacaktır.
Sistemin
elektrik enerjisi sistemi en
az iki ayrı yerden kumanda edilebilecek şekilde otomatik kumanda üniteli alarm
ve ışık ikazlı sistemlerle kontrol altına alınacak şekilde dizayn edilmelidir.
Kazan
dairelerinde muhtemel tehlikeler karşısında kazan dairesine girmeden dışarıdan
kumanda edilebilecek şekilde yangın butonuna benzer camlı butonla kazan
dairesinin tüm elektriğinin kesilmesini sağlayacak biçimde ilave tesisat
yapılmalıdır.
Kazan
dairelerinde aydınlatma sistemleri tavandan en az 50 cm sarkacak şekilde veya
üst havalandırma seviyesinin altında kalacak şekilde veya yan duvarlara etanj
tipi fluoresan veya contalı glop tipi armatürlerle yapılacak ve tesisat antigron
olarak tesis edilecektir.
Doğalgaz
tesisatı bulunan ortak kullanım alanlarının havalandırması için gazın
toplanması muhtemel olan ve çatıya yakın üst noktada asgari 150 cm'lik bir
havalandırma kanalı açılmalı ve/veya gaz alarm cihazı kullanılmalıdır.
Ev
tipi ocaklarda kullanılması halinde, mutfakta uygun bir yere gaz alarm cihazı
monte edilmelidir.
Tüm
kazan dairesi tesisatlarında ve sanayi tip mutfaklarda gaz alarm cihazı ve
emniyet selonoid vanası (normal konum açık tip) konulmalıdır.
Isı
merkezlerinin girişinde 1 adet emniyet selonoid vanası (otomatik emniyet
vanası, ani kapama vanası) bulunacak ve en az 2 adet ex-proof kademe ayarlı gaz
sensöründen kumanda alarak açılacaktır. Büyük tüketimli ısı merkezlerinde
entegre gaz alarm cihazı kullanılması gerekir.
Cebri
havalandırma gereken yerlerde fan motoru brülör kumanda sistemi ile paralel
çalışacak fanda meydana gelebilecek arızalarda brülör otomatik devre dışı
kalacak şekilde otomatik kontrol ünitesi yapılacaktır. Ayrıca cebri hava
kanalında duyarlı sensör kullanılacak hava kanalında gerekli hava akışı
sağlanmadığı hallerde, elektrik enerjisini kesip brülörü devre dışı
bırakacaktır. Brülör ve fan ayrı ayrı kontaktör termik grubu ile beslenecektir.
Kazan
dairelerinde bulunan doğalgaz tesisatının veya bağlantı elemanlarının üzerinde
ve çok yakınında yanıcı maddeler bulundurulmamalıdır.
Doğalgaz
kullanım mekanlarında herkesin görebileceği yerlere doğalgazla ilgili dikkat
edilecek hususları belirten uyarı levhaları asılmalıdır.
Herhangi
bir gaz sızıntısında veya yanma olayında gaz akışı kesme vanasından otomatik
olarak durdurulmalıdır.
Brülörlerde
alev sezici ve alevin geri tepmesini önleyen armatürler kullanılmalıdır.
Bina
servis kutusu ilgili gaz kuruluşu acil ekiplerinin kolaylıkla müdahale edebileceği
şekilde muhafaza edilmeli, müdahaleyi zorlaştıracak malzeme konulması ve araç
parkı gibi kapatmalardan kaçınılmalıdır.
Bina
içi tesisatların, gaz kesme tüketim cihazlarının ve bacaların periyodik kontrol
ve bakımları yetkili servislere yaptırılmalıdır.
Doğalgaz
kullanıcıları tesisatlarını tanımalı, gaz kesme vanalarının yerlerini öğrenmeli
ve herhangi bir gaz kaçağında hareket tarzı hakkında bilgi sahibi olmalıdır.
Deprem
bölgesinde bulunan bölgelerde sarsıntı olduğunda gaz akışını ve panelin elektriğinikesen
tertibat olmalıdır.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Yanıcı
Sıvılar
Uygulama
alanı
Madde
114 - Isıtma merkezi kazan daireleri ve yakıt depoları gibi
herhangi bir ticari veya endüstriyel faaliyet için yapılmayan depolama ve
doldurma işleri için bu hükümler geçerli değildir.
Bu
hükümler araç depolarına, yer değiştirebilen tesislere ve 300 litreye kadar
depo hacmi olan, sabit tesislere, ayrıca söz konusu araç ve tesislerin ayrılmaz
parçası olan yakıt kaplarına uygulanamaz.
İşletmelerde,
herhangi bir yanıcı sıvı, proses içinde işleniyorsa, proses için gerekli
miktarda hazır tutuluyorsa veya ürün veya ara ürün olarak kısa süre için
depolanmış ise bu hükümler geçerli değildir.
Yanıcı
sıvı kavramı ve sınıfları
Madde
115 - Yanıcı sıvılar belirli bir alev alma noktası bulunan,
35 ºC'de katı veya macun kıvamında bulunmayan ve 50 ºC'de buhar basınçları 300 kPa'ı
geçmeyen maddelerdir. Yanıcı sıvılar aşağıda açıklanan sınıflara ayrılır:
A
sınıfı yanıcı sıvılar: Alev alma noktası 100 ºC'ın üzerinde olmayan ve suda
çözünme açısından B sınıfının özelliklerini göstermeyen sıvılardır. Bu sıvılar
3 tehlike sınıfına ayrılır.
a)
AI : Alev alma noktası 21 ºC den küçük olan sıvılar (benzin gibi),
b)
AII: Alev alma noktası 21 ºC ile 55 ºC arasında olan sıvılar (gaz yağı gibi),
c)
AIII: Alev alma noktası 55 ºC ile 100 ºC arasında olan sıvılar (motorin, fuel
oil gibi).
B
sınıfı yanıcı sıvılar: Alev alma noktası 21 ºC'ın altında olan, 15 ºC'de suda
çözünen veya yanıcı kısımları 15 ºC'de suda çözünen sıvılardır.
Kendinden
alev alma noktasının üzerinde ısıtılan AIII sınıfı sıvılar AI sınıfı olarak
kabul edilirler.
Bildirme
ve müsaade mecburiyeti
Madde
116 - AIII sınıfı sıvılar dışında olup, depolama yerine
göre depolanan miktarı Tablo 7'de verilen değerleri aşan yanıcı sıvı depoları
için bildirim zorunluluğu vardır. Miktarlar Tablo 7'de verilen değerlerin üst
sınırını aştığında, veya depolanan yerler farklı olduğunda ayrıca itfaiye
teşkilatından müsaade alması zorunludur
Tablo
7 : Depolama yerine göre depolanan miktar
Depolama Yeri
|
Miktarı (1) AI
|
A II ve B
|
Zemin seviyesi altında ve
Üstündeki depo hacimleri
|
20-60
|
100-300
|
Açıkta kurulu depolar
|
20-200
|
40-600
|
AI,
AII veya B sınıfı sıvıların doldurulduğu kapalı hacimlerde, saatte 200 litreden
fazla dolum yapılıyor ise ve 1000 litre den fazla yanıcı sıvı bulunduruyorsa,
itfaiye teşkilatından müsaade alınması zorunludur.
AII
ve B sınıfı sıvılar, AI sınıfı sıvılarla beraber depolanıyorsa, 5 litre AII
veya B sınıfı sıvı 1 litre AI sınıfı sıvıya eşdeğer olarak alınacaktır ve
toplam miktar buna göre hesaplanacaktır.
Tablo
7'nin kullanılmasında, söz konusu yanıcı sıvı AI sınıfı olup, kendinden tutuşma
sıcaklığı 125 ºC'ın altında ise tabloda verilen miktarlar 1/5 oranında tutulur.
Azami
depolama miktarları ve şekilleri
Madde
117 - Koridor, geçiş, merdiven sahanlığı, merdiven altı,
bodrum herkesin girebileceği hol ve fuayelerde, kaçış yollarında, çalışılan
yerlerde, lokanta ve kahvehane gibi umuma açık yerlerde yanıcı sıvı
depolanamaz.
Perakende
satış yerlerinde AI sınıfı yanıcı sıvılar kırılmaz orijinal ambalaj içinde 250
litreden fazla olmamak üzere ve beher m2 taban alanı için 2 litre
bulundurulabilir.
Perakende
satış yerlerinde AII ve B sınıfı yanıcı sıvılar 700 litreden fazla olmamak
üzere ve beher m2 taban alanı için 7 litre bulundurulabilir. AII ve B sınıfı
yanıcı sıvılar dökme halde bulunduruluyor ise 121 ve 122 nci madde hükümleri
uygulanır.
Tehlike
bölgelerinin tanımları
Madde
118 - Tehlike bölgeleri üçe ayrılır.
a)
0. Bölge : İşletme şartları altında ve arıza halinde daima patlayıcı bir
karışımın bulunduğu bölgelerdir ( Boru ve kapların içleri gibi ).
b)
1. Bölge : İşletme şartları altında ve arıza halinde patlayıcı karışımlarının
oluşabileceği bölgelerdir (dolum borusu civarı, armatürler vb).
c)
2. Bölge : İşletme şartları altında veya arıza halinde patlayıcı karışımlarının
nadiren oluştuğu bölgelerdir (tankların yakın çevresi gibi).
Tehlike
bölgelerindeki sınırlamalar
Madde
119 - Tehlike bölgelerindeki sınırlamalar aşağıda
belirtildiği şekilde olur.
a)
0. Tehlike bölgesinde beklenen yüksek işletme tehlikesi nedeniyle, yalnız bu
bölgede kullanılmasına müsaade edilmiş varsa TSE sertifikalı veya uygunluk
belgeli cihazların kullanılması zorunludur.
b)
1. Tehlike bölgesinde yalnız patlama korumalı (ex-proof) cihaz ve sistemler
kullanılacaktır. Bu bölgeye, ancak patlayıcı karışımların oluşmasını önleyecek
önlemler alınmış olması halinde taşıma araçlarının girmesine müsaade edilir.
c)
2. Tehlike bölgesinde, sadece kıvılcım oluşturmayan ve buhar hava karışımının
tutuşma sıcaklığının 4/5 ine sıcaklığa erişmeyen cihaz ve sistemler
kullanılabilir. Bu bölgede basınçlı,sıvılaştırılmış veya basınç altında
çözünmüş gazlar, sadece yangına en az 120 dakika dayanıklı kapalı hacimlerde
depolanabilir. (yanmayan ve sağlığa zararlı olmayan gazlar ve söndürme
cihazları dışında)
Çeşitli
depolama, dolum ve nakil tesislerinde bu bölgelerin tarifi, kapsamı ve
genişliği, yapılan işin türüne göre ayrı düzenlemelerle belirlenir.
Depo
binası içinde depolama
Madde
120 - Yanıcı sıvıların depolandığı depo binaları en az 120
dakika yangına dayanıklı şekilde yapılmış olmalıdır.
Bir
kapalı hacimde en fazla 30.000 litre AI sınıfı veya 150.000 litre AII ve/veya B
sınıfı yanıcı sıvı depolanabilir. Depolama taşınabilen kaplarda yapılıyor ise,
bu miktarlar sırasıyla AI sınıfı için 20.000 litre ve AII ve/veya B sınıfı için
100.000 litredir.
Aynı
hacimde çeşitli tehlike sınıflarına ait sıvılar birlikte depolanıyorsa, toplam
depolanacak miktar en yüksek tehlike sınıfına göre alınır. Toplam miktar
hesaplanırken bir litre AI'in beş litre AII ve/veya B ve 200 litre AIII sınıfa
eşdeğer olduğu kabul edilir.
a)
Buna göre,
1)
AI + ( AII ve/veya B ) /5,
2)
AI + AIII /200,
3)
AI + ( AII ve/veya B )/5 veya + AIII /200,
toplam
miktarları 30.000 litre değerini aşmamalıdır.
b)
Depo hacimleri 1. tehlike bölgesidir. Depo hacminden dışarıya açılan kapı ve
pencerelerden ve diğer açıklıklardan itibaren 5 m yarıçapındaki bölge,
döşemeden 0.8 m yüksekliğe kadar 2. tehlike bölgeleridir.
c)
Depo hacimlerine işi olmayanların girmesi yasaklanacak ve bu yasak uygun bir
levha ile belirtilecektir.
Komşu
hacimlere boru geçişlerinin ve tavan deliklerinin yanıcı olmayan yapı
malzemeleri ile buhar hava karışımı geçmeyecek şekilde tıkanması zorunludur.
Depo
binaları konutlara ve insanların bulunduğu hacimlere bitişik olamaz.
Çatılar,
120 dakika yangına dayanıklı tavanlarla depo hacimlerinden ayrılmalıdır.
Döşemeler
depolanan sıvı için geçirgen olmamalı ve yanıcı olmayan malzemeden
yapılmalıdır. Dökülen yanıcı sıvının atık su çukurlarına, kanallara, borulara,
boru ve tesisat kanallarına sızması önlenmelidir. Kapılar en az 120 dakika
yangına dayanıklı olmalıdır.
Depo
hacimleri yeteri kadar havalandırılmalı ve elektrikle ve teknik kurallara uygun
şekilde aydınlatılmalıdır. Doğal çekim yetişmiyor ise, döşeme düzeyinde etkili,
saatte en az 5 defa hava değişimi yapılabilen bir düzen kurulmalıdır.
Açıkta
yerüstü depolama
Madde
121 - Açıkta yerüstü depolamada aşağıda belirtilen hususlar
dikkate alınır.
a)Tank
mesafeleri
Açıkta
kurulu yerüstü tankların meskûn yerlerden, kara ve demir yollarından uzaklığı (Değişik:
11/6/2004/25489 RG) Tablo 6'da verilen esaslara göre seçilir.
b)
Havuzlama
1)
Havuzlama hacmi, aynı büyüklükte tanklar kurulu ise bir tankın hacmine, çeşitli
boylar var ise en büyük tankın hacmine eşit olmalıdır.
2)
Havuzlama hacmi, taşınabilir tankların toplam hacimlerinin % 75'i veya en az
bir adetin hacmine eşit olmalıdır.
3)
Karma depolama yapılırsa (1) ve (2) de verilen esaslara göre yapılan hacimlerin
toplamına eşit olmalıdır
4)
Ham petrol ve karbonsülfür depolandığında, havuzlama hacmi toplam hacme eşit
alınır.
5)
Ham petrol ve karbonsülfür dışındaki, AI, AII ve B sınıfı yanıcı sıvılar toplam
hacim 30.000 litreyi geçmediği sürece tek havuzlama bölgesinde depolanabilir.
6)
Ham petrol veya karbonsülfür için depolanan hacim 15.000 m³ ve havuzlama yüzeyi
700 m² yi geçmediği sürece, bir havuzlama bölgesi yapılabilir.
7)
(1) ve (2) de verilen esaslar, AIII sınıfı sıvılar, AI ve AII ve/veya B sınıfı
sıvılarla beraber depolandığında da geçerlidir.
8)
Havuzlama bölgesi hafriyatla veya setlerle yapılabilir. Sızdırmazlığı sağlayan
folyo dışında tüm malzeme yanmaz olmalıdır ve cidarlar yangın halinde sızdırmaz
kalmalıdır.Folyolar yanıcı ise yangına karşı korunmalıdır.
9)
Tanklar yüksekliğinin 4/5 inden daha alçak olan set ve duvarlardan en az 3 m
uzaklıkta olmalıdır. Ölçüm tank cidarından yapılacaktır.
10)
Havuzlama hacimlerinin set ve duvar depolarından boru geçiyorsa, bunlar
sızdırmaz şekilde yerleştirilmeli ve ayrıca havuzlama hacminden su boşaltma
imkanı bulunmalıdır. Akıntılar kapanabilir ve yanıcı sıvıyı ayırabilen düzenle
donatılmış olmalıdır.
11)
Havuzlama hacmi içinde bölmeler yapılmış ise bunların yüksekliği dış duvarların
yüksekliğinin 4/5 inden daha az olmalı ve kanal varsa üstü açık olmalıdır.
(ızgara konulabilir)
12)
Havuzlama bölgesinde, tanklar dışında yalnız armatür, boru ve pompalar
bulunabilir.
c)
Koruma bölgesi
1)
Yerüstü tanklarında yapılan depolamada tankların çevresinde koruyucu uzaklık
bırakılması gereklidir. Bu uzaklıklar Tablo 5'de verilen değerlere göre
seçilir.
2)
Depolama taşınabilir kaplarla yapılıyorsa, bu uzaklıklar aşağıdaki çizelgeye
uygun olarak seçilir.
Depolanan
Hacim
|
Koruyucu
Bölge Genişliği
|
10-30 m3
|
10 m
|
30-100 m3
|
20 m
|
200 m3 den büyük
|
30 m
|
Uzaklıklar
depolanan kap topluluğun dış sınırlarından itibaren ölçülür.
3)
Koruyucu bölge genişliği tank cidarından itibaren ölçülür ve en az 2/3 ünün
havuzlama bölgesi dışında olması gerekir. Ölçümde havuzlama duvarının iç
kenarının üstü esas alınır.
4)
Gerekli olan emniyet, havuzlama bölgesi dışında kurulu, yangına 120 dakika
dayanıklı, tankın en az 4/5'i yüksekliğinde bir duvar veya set ile
sağlanıyorsa, koruyucu bölge itfaiyenin görüşü alınarak daha dar tutulabilir.
5)
Koruyucu bölgede, depo işletmesinin yapılabilmesi için gerekli olan tesis ve
binalar, havuzlama bölgesi dışında olmak şartıyla kurulabilir.
d)
Tehlike bölgeleri
1)
Aşağıdaki maddelerde aksi belirtilmediği sürece tank cidarından itibaren 5
m'lik bir uzaklık, zeminden 0.8 m. yüksekliğine kadar 2. tehlike bölgesidir.
2)
Yanıcı sıvılar bir havuzlama bölgesi içinde depolanmış ise, bu bölge havuz
setinin üst kenarının 0.8 m üstüne kadar 1. tehlike bölgesidir.
3)
Yanıcı sıvıların yerüstünde, açıkta depolandığı arazi, genel trafik akışına açık
olmamalıdır.
4)
Depolama sahasına işi olmayanların girişi yasaklanmalı ve bu yasak uygun bir
levha ile ilan edilmelidir.
Depolama
tankları(1)
Madde
122 - Yeraltı tankları ve yerüstü tankları ile taşınabilir
kapların doldurulduğu ve boşaltıldığı yerler aşağıda belirtilen hususları
taşıyacaktır.
a)
Yeraltı tankları
1)
Yeraltı tankı, yeraltına tamamen gömülü, üzerindeki toprak tabakası en az 60 cm
olan ve ayrıca üstü en az 10 cm'lik bir beton tabakası ile örtülen tank
demektir.
2)
Yeraltı tanklarının depo sahasına ait olmayan arsa ve araziden uzaklığı en az 1
m olmalıdır. Tankların meskûn yerlerden ve kendi aralarındaki uzaklık SPG için (Değişik:
11/6/2004/25489 RG) Tablo 6'ya göre de ölçülmelidir.
3)
Yeraltı tanklarının içi 0. tehlike, bakım işlerinin yapıldığı kanal veya kapak
bölmesi 1.tehlike bölgesidir.
4)
Yeraltı tankları beklenen mekanik etkilerde ve yangın halinde sızdırmaz
kalabilmelidir.
5)
Korozyona dayanıklı olmayan malzemeden yapılmış yeraltı tankları, korozyon
tehlikesine karşı, dışından zedesiz ve zarar görmemiş bir izolasyon tabakası
ile korunmalıdır.
6)
Tanklar kamuya ait boru ve diğer şebekelerden en az 1 m uzaklığa
yerleştirilmelidir.
7)
Tank, toprak doldurulmadan önce, en az 200 mm kalınlığında, yanmaz ve
izolasyonuna etki etmeyen bir tabaka ile örtülmelidir.
8)
Tanklar tesis edilecekleri yerde imal edilemeyecek ise, izolasyonun sağlamlığı
ve yerleştirilirken sağlam kaldığı yetkili bir kişi tarafından tank
yerleştirilirken tespit edilmelidir. Tankların zedelenmeden, hazırlanan çukura
yerleştirilebilmeleri gerekir.
9)
Tankların kapatılmaz bir havalandırma borusu bulunmalıdır ve bu boru doldurma
esnasında gaz sıkışmasına meydan vermeyecek ebatta olmalıdır. Bölmeli tanklarda
bu şart her bölme için geçerlidir. Havalandırma boruları kapalı hacimlere
açılmamalı ve zeminden en az 4 m yüksekte açık havaya çıkmalıdır. Boru uçları
yağmur ve yabancı madde girişine karşı korunmalıdır.
b)
Yerüstü tankları
1)
Yerüstü tanklarının içi 0. tehlike bölgesidir.
2)
Yerüstü tankları beklenen mekanik etki ve yangın halinde sızdırmaz kalmalıdır.
3)
Tank cidarları dıştan korozyona maruz ise ve korozyona dayanıksız malzemeden
yapılmış ise uygun şekilde bu etkilerden korunmalıdır.
4)
Tanklar içerdikleri sıvı nedeniyle içerden korozyona maruz ise tankların içi de
uygun şekilde korunmalıdır.
5)
Tanklar ve bölmeli tanklarda her bölme havalandırma boruları ile
donatılmalıdır.
6)
Birkaç tank, ayrı tehlikeli gruba ait sıvılar içermiyorlar ise veya
karışmalarından tehlikeli bir reaksiyon beklenmiyor ise ortak boru hattı
üzerinden havalandırılabilirler.
7)
Her tank veya tank bölmesinde sıvı seviyesini gösteren bir düzen bulunmalıdır.
Gösterge olarak cam veya benzeri borular kullanılıyor ise, bu borular çabuk
kapatılabilir bir vana ile donatılmalı ve vana yalnız ölçüm için açılmalıdır.
8)
Tankın sıvı hacmine bağlanan her boru bir vana ile kapatılabilmelidir. Vanalar
kolay ulaşılır ve görülen bir şekilde, tanka yakın olarak düzenlenmelidir.
9)
AI, AII ve/veya B sınıfı sıvıların doldurulduğu tanklar, elektrostatik
yüklemeye karşı emniyete alınmalıdır.
c)
Taşınabilir kapların doldurulduğu ve boşaltıldığı yerler
1)
Taşınabilir veya araç üstü tankların doldurulup boşaltıldığı yerlerdeki
teçhizatta, tankın elektrostatik yüklenme tehlikesini önleyecek önlemler
alınmalıdır.
2)
Dolum ve boşaltma yapılan yerlerde, akan sıvının yerüstü, yeraltı su
kaynaklarına ve kanalizasyona karışması önlenmelidir.
3)
Dolum yapılan yerlerin 15 m yarıçapa ve zeminden 0.8 m yüksekliğe kadar ve
dolum ağzından itibaren 5 m yarı çapa ve ağızdan 3 m yüksekliğe kadar olan
civarı 1. tehlike bölgesidir.
4)
Boşaltma yapılan yerler ve boşaltma esnasında açılan hava tahliye ağzından
(domlardan) yanıcı buharların çıkabileceği açıklıkların 5 m yarıçapa ve
zeminden 0,8 m yüksekliği kadar olan civarı 2. tehlike bölgesidir.
Akaryakıt
servis istasyonları
Madde
123 - Servis istasyonları kurulurken yürürlükteki
"Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında
Yönetmelik" hükümlerine uyulur.
Servis
istasyonları kurulurken Tablo 5 ve Tablo 6'da verilen uzaklıklara uyulur ve
yeterli havalandırma sağlanır.
İkmal
kolonlarının içi 1. tehlike bölgesidir. Kolonların orta noktalarından 1 m
yarıçaplı çevresi kolon yüksekliğine kadar 2. tehlike bölgesidir.
Yakıt
depolaması yapılırken aşağıda belirtilen gereklere uyulur.
a)
Servis istasyonlarında akaryakıt ancak 122 nci maddenin (a) bendinde belirtilen
yeraltı tanklarında depolanabilir.
b)
Akaryakıt satış ve/veya akaryakıt satış ve servis yerlerinde TS 12263 esas
alınacaktır.
İkmal
kolonları ve ikmal sistemleri devrilmeye ve araçların çarpmalarına karşı
emniyete alınmalıdır. Bunlar zemin seviyesinin altına ve özellikle bodrumlara
konulamaz.
İkmal
kolonunun 5 m yarıçaplı çevresinde daha alt kotlardaki hacimlere giden kanal,
boru ve tesisat açıklıkları bulunmamalıdır. 8 m yarıçaplı çevredeki akıntı
kanallarında yağ ayırma düzeni olmalıdır. Boşaltma hortumunun uzunluğu en fazla
6 m olabilir ve sabit olarak tutturulmuş olmalıdır.
Boru
ve kabloların geçtiği kanallarda yanıcı buhar karışımlarının oluşması
önlenmelidir. (örneğin, kum doldurularak)
Boşaltma
ünitesi depo dolduğunda otomatik olarak kapanan bir vana (tabanca) ile
donatılmalıdır veya vananın açma kolunda sabitleştirme düzeni bulunmamalıdır.
Otomatik
kapanan vanalar, doldurma deliğinden kaymalarını önleyen bir düzenle emniyete
alınmalıdır.
Her
ikmal kolonu için en az 2 adet B sınıfı yangın türüne uygun 6 kg'lık yangın
söndürücü bulundurulmalıdır.
Kapalı
büro hacimleri dışındaki çalışma bölgesinde sigara içilmesi yasaktır ve bu
uygun bir şekilde ilan edilmelidir.
Araç
motoru ve kaloriferi çalışırken yakıt verilmesi yasaktır ve bu husus ayrıca
ilan edilir.
Genel
yangından korunma işlemleri
Madde
124 - Yanıcı sıvıların depolandığı, doldurulduğu ve
nakledildiği tesisler yeterli yangın önleme sistemleri ile donatılmalı ve daima
göreve hazır olacak şekilde tutulmalı ve bakılmalıdır. Gerekli düzen deponun
durumuna göre sabit, hareketli veya kısmen hareketli olabilir. Söndürücü olarak
özellikle hafif köpük, karbondioksit, kuru toz ve su düşünülebilir.
Yağmurlama
tesisleri, bir tank yangınında, komşu tankın ısınarak patlamasını, önleyecek
kapasitede olmalıdır.
Yanıcı
sıvıların naklinde kullanılan cihazlar (örneğin pompalar) bir yangın halinde,
hızlı ve engelsiz bir şekilde ulaşılabilecek bir yerden kontrol
edilebilmelidir. Bu şart diğer sınıf sıvılarla beraberce depolanan A III sınıfı
yanıcı sıvılar için de geçerlidir.
Alevin
geri tepmesini önleyen armatürler için TSE kalite belgesi aranır. Bu armatürler
mümkün olduğu kadar tanka yakın ve kolay bakım yapılabilecek şekilde
düzenlenmelidirler.
Tanklar
ve tanklarla iletken şekilde bağlanmış tesis bölümleri, toprağa karşı bir
gerilime sahip olmayacak şekilde kurulmalıdır. Topraklama hatlarının bağlantı
uçları, birleşme noktaları kolay ulaşılabilecek şekilde düzenlenmeli ve
gevşemeye karşı emniyete alınmalıdır. Bu hususta ayrıca programlama ile ilgili
yönetmelik hükümlerine uyulacaktır.
Tank
ve bağlı bölümleri yalnız başına topraklayıcı hat olarak kullanılamaz.
Topraklayıcı hat malzemesi, tank ve borularda korozyon yapmayacak malzemeden
seçilmelidir.
Bina
içinde veya dışında kurulmuş tanklar paratoner tesisi ile donatılmalıdır.
Tankların
dolumu sırasında, tanktan dışarı çıkan buhar hava karışımı orada çalışanlara ve
başkalarına zarar vermeyecek şekilde açık havaya atılmalıdır. Yapısal
nedenlerle bu karışımın uygun bir yerden dışarı atılması mümkün değilse,
karışımın uygun bir hortum veya boru hattı ile, yanıcı sıvıyı boşaltan tanka
geri beslenmesi gerekir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder