Kaçış
Yolları, Kaçış Merdivenleri ve Özel Durumlar
BİRİNCİ
BÖLÜM
Genel
Hükümler
Genel
Madde
30 - Bu kısım, kullanıcılar için sağlanacak güvenlikli
kaçış yollarının tasarım, yapım, korunum ve bakım gereklerini belirler.
İnsanlar
tarafından kullanılmak üzere tasarlanan her yapı, yangın ya da diğer acil
durumlarda kullanıcıların hızla kaçışlarını sağlayacak yeterli acil durum
çıkışlarıyla donatılacaktır. Çıkışlar ve diğer önlemler yangın ya da diğer acil
durumlarda can güvenliğinin yalnızca tek bir önleme dayandırılmayacağı biçimde
tasarlanacaktır. Tekil önlemlerin kişisel kusurlar, mekanik arızalar ya da
mevcut tehlike nedeniyle işlevini yitirmesi ihtimaline karşı can güvenliği için
önlemler alınacaktır.
Her
yapı, yangın ya da diğer acil durumlarda yapıdan kaçış için kullanıcıların ısı,
duman ya da panikten doğan aşırı tehlikelerden koruyacak biçimde yapılacak,
donatılacak, bakım görecek ve işlevini sürdürecektir.
Her
yapı tüm kullanıcılara elverişli kaçış olanakları sağlamak için yapının
kullanım sınıfına, kullanıcı yüküne, yangın korunum düzeyine, yapısına ve
yüksekliğine uygun tip, sayı, konum ve kapasitede tehlike çıkışlarıyla
donatılacaktır.
Her
yapının içinde yapının kullanımına girmesiyle her kesimden serbest ve engelsiz
erişilebilen tehlike çıkışlar sağlayacak şekilde düzenlenecek ve bakım altında
tutulacaktır. Herhangi bir yapının içinden serbest kaçışları engellememek için
çıkışlara veya kapılara kilit, sürgü vb. bileşenler takılmayacaktır. Zihinsel
özürlü, tutuklu ya da ıslah edilenlerin barındığı, yetkili personeli sürekli
görev başında olan ve yangın ya da diğer acil durumlarda kullanıcıları
nakledecek yeterli olanakları bulunan yerlerde kilit kullanılmasına izin
verilecektir.
Her
çıkış açık-seçik görünecek, ayrıca çıkışa götüren yol, her tür yapıdaki
bedensel ve zihinsel açıdan sağlıklı her kullanıcının herhangi bir noktadan
kaçacağı doğrultuyu kolayca anlayacağı biçimde açık-seçik görünür olacaktır.
Çıkış niteliği taşımayan herhangi bir kapı, ya da bir çıkışa götüren yol gerçek
çıkışla karıştırılmayacak şekilde düzenlenecek ya da işaretlenecektir. Bir
yangın durumunda kullanıcıların yanlışlıkla çıkmaz alanlara girmemeleri, ve
kullanılan odalardan, mekanlardan geçmek zorunda kalmaksızın bir çıkışa ya da
çıkışlara doğrudan erişmeleri sağlanacaktır.
Bir
yapıda yapay aydınlatma gerekmesi durumunda çıkışla ilgili düzenlemeler
aydınlatma tasarımı içinde uygun ve güvenilir biçimde yer alacaktır ve Beşinci
Kısım Üçüncü Bölümde belirtilen esaslara göre kaçış yolları aydınlatması ve
yönlendirmesi yapılacaktır.
Bir
yangın durumunda yapının boyutlarına, kullanım amacına bağlı olarak gereken
yerlerde, kullanıcıları uyarmak, kaçışları başlatmak üzere Beşinci Kısım
Dördüncü Bölümdeki gereklere uygun bir yangın uyarı sistemi kurulacaktır.
Her
düşey kaçış yolu ve yapının katları arasında düzenlenen diğer düşey boşluklar,
kaçışlar öncesi ve sırasında, ısı, duman ve diğer yanma ürünlerinin bu
boşluklardan yükselerek katlara yayılımını önlemek için uygun bir biçimde
kapatılacak ya da korunacaktır.
Bu
Yönetmeliğe uygunluk, yapıyı normal koşullarda kullananların güvenliğiyle
ilgili diğer sorumlulukların azaltılacağı ya da uygulamadan kaldırılacağı
biçimde yorumlanmayacaktır. Ayrıca Yönetmelikteki hükümlerden hiçbiri yapının
normal kullanım süreçlerinde tehlike yaratabilecek herhangi bir duruma izin
verileceği biçimde yorumlanmayacaktır.
İKİNCİ
BÖLÜM
Kaçış
Yolları
Genel
Madde
31 - Gerçek bir kaçış yolu, bir yapının herhangi bir
noktasından yer seviyesindeki caddeye kadar olan devamlı ve engellenmemiş kaçış
yolunun tamamıdır. Kaçış yolları kapsamına bir bütün olarak;
a)
Oda ve diğer bağımsız mekanlardan çıkışlar,
b)
Her kattaki koridor ve benzeri geçitler,
c)
Kat çıkışları,
d)
Zemin kata ulaşan merdivenler,
e)
Zemin katta merdiven ağızlarından aynı katta yapı son çıkışına götüren yollar,
f)
Son çıkış,
dahildir.
Asansörler
kaçış yolu olarak kabul edilemez. Pencere ve parapet yüksekliği döşemeden en
çok 120 cm yukarıda ve bina dışındaki güvenlik bölgesine açık, dış zeminden en
çok 3 m yükseklikteki, en az cam genişliği 90 cm ve yüksekliği 90 cm olan
pencereler, zorunlu hallerde aksi belirtilmemişse, kaçış yolu kabul
edilebilirler.
Kaçış
yollarının belirlenmesinde yapının kullanım sınıfı, kullanıcı yükü, kat alanı,
çıkışa kadar alınacak yol ve çıkışların kapasitesi esas alınacaktır. Her katta,
o katın kullanıcı yüküne ve en uzun kaçış uzaklığına göre çıkış olanakları
sağlanacaktır.
Zemin
kat üzerindeki herhangi bir katta düzenlenen kaçış merdivenleri tüm normal
katlara aynı zamanda hizmet verebilir. Zemin altındaki herhangi bir katta
düzenlenen kaçış merdivenleri de tüm bodrum katlara hizmet verebilir.
Değişik
bölümleri ya da katları, değişik tipte kullanımlar için tasarlanan ya da içinde
aynı zamanda değişik amaçlı kullanımların sürdürüldüğü yapılarda, yapı bütününe
ya da kat bütününe ilişkin gerekler en sıkı kaçış gerekleri olan kullanım tipi
esas alınarak saptanacak ya da her bir yapı bölümüne ilişkin gerekler ayrı ayrı
belirlenecektir.
Tuvaletler,
soyunma odaları, depolar, personel kantinleri gibi mekanlar, holler, koridorlar
ve benzeri diğer mekanlara hizmet veren ancak diğer mekanlarla aynı katta
olduğu halde aynı zamanda kullanılmayan mekanların döşeme alanları, yer
aldıkları katın kullanıcı yükü hesaplanmalarında dikkate alınmayabilir.
Çıkış
kapasitesi ve çıkış sayısı
Madde
32 - Kullanıcı yükü, gerekli kaçış ve panik hesaplarında
kullanılmak üzere brüt alana göre, konferans salonu, lokanta, bekleme
salonları, konser salonları, topluma açık stüdyo, düğün salonu ve benzeri
yerlerde 1.0 m2/kişi, dans salonları, bar, oyun salonları ve benzeri yerlerin
oturulan kısımları için 1.0 m2/kişi, ayakta durulan kısımlarda 0.50 m2/kişi,
büro binalarında, dernek merkezlerinde, hastane yatak odalarında 10 m2/kişi,
süper marketlerde 2 m2/kişi, alışveriş merkezlerinde 7 m2/kişi, otoparklarda 30
m2/kişi alınacaktır.
Çıkış
genişliği için, çıkış kapıları, kaçış merdivenleri, koridorlar ve diğer kaçış
yollarının kapasiteleri 50 cm'lik genişlik birim alınarak hesaplanacaktır. Aksi
belirtilmedikçe, birim genişlikten tahliye süresi, kagir yapılarda 3 dakika ve
ahşap yapılarda 2 dakika alınacak, 50 cm. genişlikten bir dakikada 40 kişi
geçebileceği kabul edilecektir.
Çıkış
sayısı, çıkış genişliğinin ikiye bölünmesi ile elde edilecek değere 1 eklenerek
bulunacak ve 0.50 den büyük kesirlerde bir üst değer esas alınacaktır. Örneğin
1000 m2 lik bir süper marketin kullanıcı yükü 2000 kişi, çıkış genişliği
2000/(3x40)x0.5=8.34 m, çıkış sayısı 8.34/2+1= 5 dir.
Aksi
belirtilmedikçe, 50 kişinin aşıldığı her mekanda, 25 kişinin aşıldığı sinema,
tiyatro, bar gibi eğlence yerlerinde ve yüksek riskli mekanlarda, çıkışlara
erişmek için en az 2 kapı bulunacaktır. Kişi sayısı 500 kişiyi geçerse en az 3
çıkış olacaktır. Kapılar birbirinden olabildiğince uzakta olacak ve iki kapı
hiç bir noktadan 45 dereceden daha dar bir açı ile görünmeyecektir.
Tablo 1: Çıkışlara götüren en uzun kaçış uzaklıkları
Tek yönde en çok
|
uzaklık (m)
|
İki yönde en çok uzaklık (m)
|
||
Kullanım Sınıfı
|
Sprinklersiz
|
Sprinklerli
|
Sprinklersiz
|
Sprinklerli
|
Yüksek Tehlike
|
10
|
20
|
20
|
35
|
Endüstriyel
|
15
|
25
|
30
|
60
|
Yurtlar, Yatakhaneler
|
15
|
25
|
30
|
60
|
Mağazalar, dükkanlar
|
15
|
25
|
45
|
60
|
Bürolar
|
15
|
30
|
45
|
75
|
Otoparklar
|
15
|
25
|
45
|
60
|
Okul ve Eğitim yapılan
|
15
|
25
|
45
|
60
|
Toplanma Yerleri
|
15
|
25
|
45
|
60
|
Hastaneler
|
15
|
25
|
30
|
45
|
Oteller, Pansiyonlar
|
15
|
20
|
30
|
45
|
Apartmanlar
|
15
|
30
|
30
|
60
|
Kaçış
uzaklığı kullanım sınıfına göre Tablo 1'de verilen değerlerden daha büyük
olamaz.
En
az iki çıkışlı tasarlanan bir katta, kullanılan bir mekan içindeki en uzak
noktadan en yakın çıkışa olan uzaklık, Tablo 1'de belirlenen sınırları
aşmayacaktır.
b)
Odalar, koridorlar ve benzeri alt bölümlere ayrılmış büyük alanlı bir katta,
direkt (kuş uçuşu) kaçış uzaklığı Tablo 1'de izin verilen en çok kaçış
uzaklığının 2/3'ünü aşmıyorsa kabul edilecektir.
c)
Kaçış uzaklığı ölçülecek en uzak nokta, mekan içinde mekanı çevreleyen
duvarlardan 40 cm önde alınacaktır.
d)
Zorunlu çıkışlar yerine sığınma alanı sağlanan yerlerde (hastane gibi) kaçış
uzaklığı, sığınma alanına götüren koridorun çıkış kapısına kadar olan ölçüdür.
Kaçış
yolu genişliği
Madde
33 - Hiçbir çıkış, kaçış merdiveni ya da diğer kaçış
yolları 32 nci maddeye göre hesaplanan değerlerden daha dar genişlikte ve
toplam kullanıcı sayısı 50 kişiden fazla olan binalarda bir kaçış yolunun
genişliği iki birim genişlikten yani 100 cm.'den az olmayacaktır.
Kaçış
merdivenlerinin en çok genişliği 200 cm'yi geçmeyecektir. Genişliği 200 cm'yi
aşan merdivenler korkuluklarla 100 cm'den az olmayan ve 200 cm'den fazla
olmayan parçalara ayrılacaktır. Kaçış merdivenlerinin çıkış kapasitesi
hesaplanırken, 200 cm'yi geçen fazlalıklar hesaba katılmayacaktır.
İki
çıkış gereken mekanlarda her bir çıkış toplam kullanıcı yükünün en az yarısını
karşılayacak genişlikte olacaktır.
Genişlikler,
temiz genişlik olarak ölçülecektir.
a)
Kaçış merdivenlerinde; merdiven kolu duvarlarla çevrelenmiş ise temiz genişlik
her iki duvarın bitmiş yüzeyleri arasındaki ölçüdür. Merdiven kolunun bir
tarafında duvar diğer tarafında korkuluk varsa temiz genişlik, duvar bitmiş
yüzeyiyle korkuluk iç yüzeyi arasındaki ölçüdür. Merdiven kolunun her iki
yanında da korkuluk varsa temiz genişlik, korkulukların iç yüzeyleri arasındaki
ölçüdür ve her iki yandaki küpeşteler 80 mm'den fazla çıkıntı yapmayacaktır.
b)
Çıkış kapısında; tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası ya da lamba
çıkıntısıyla 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçüdür. Tek kanatlı bir
çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm den az 120 cm den çok olmayacaktır. İki
kanatlı kapıda temiz genişlik, her iki kanat 90 derece açık durumdayken kanat
yüzeyleri arasındaki ölçüdür.
Tüm
çıkışlar ve erişim yolları için aşağıda belirtilen gereklere uyulacaktır.
a)
Çıkışlar ve erişim yolları açık-seçik görülebilir olacak ya da konumları
simgelerle vurgulanacak ve her an kullanılabilmesi için engellerden
arındırılmış durumda bulundurulacaktır.
b)
Bir yapıda ya da katlarında bulunan her kullanıcı/kiracı için diğer
kullanıcı/kiracıların kullanımında olan odalardan ya da mekanlardan geçmek
zorunda kalmaksızın bir çıkışa ya da çıkışlara doğrudan erişim sağlanacaktır.
Yangın
güvenlik holü
Madde
34 - Kaçış merdivenlerine dumanın geçişini engellemek için
yapılacak yangın güvenlik holleri, kullanıcıların kaçış yolu içindeki
hareketini engellemeyecek biçimde tasarlanacak ve taban alanı 3 m²'den az
olmayacaktır. Döşemeye asansör holünde çıkış kapısına doğru 1/200'ü aşmayacak
bir eğim verilecektir. Yanıcı madde içermeyen ve kullanım alanlarından bir kapı
ile ayrılan koridor ve holler yangın güvenlik hacmi olarak kabul edilir.
Kaçış
yolları gerekleri
Madde
35 - Tüm yapılar için aşağıda belirtilen olanaklardan biri
ya da daha fazlası kullanılarak kaçış yolları sağlanacaktır.Yapının kullanımda
olduğu sürece zorunlu çıkışlar kolayca erişilebilir durumda tutulacak, kapılar
açılabilecek ve önlerinde engelleyiciler bulunmayacaktır.
Korunumlu
iç kaçış koridorları ve geçitler
Madde
36 - Korunumlu iç kaçış koridorları ve geçitler için
aşağıda belirtilen şartlar aranır.
a)
Bir yapıda ya da yapı katında, kaçış yolu olarak hizmet veren korunumlu koridor
ya da korunumlu holler 3 veya daha az katlı yapılarda 60 dakika yangına
dayanıklı, 15.50 m'den daha yüksek yapılarda 120 dakika yangına dayanıklı
olacaktır.
b)
İç kaçış koridorları ve geçitler aşağıda belirtilen özelliklerde olacaktır.
1)
Bir iç kaçış koridoruna/geçidine açılan çıkış kapıları, kaçış merdivenlerine
açılan çıkış kapılarına eşdeğer düzeyde yangına karşı dayanıklı olacak ve
otomatik olarak kendiliğinden kapatan düzeneklerle donatılacaktır.
2)
İç kaçış koridorunun en az genişliği ve kapasitesi 32 nci maddeye göre
belirlenen değerlere uygun olacaktır.
3)
Kaçış koridoru boyunca döşemede yapılacak üç basamaktan az kod farkları en çok
%10 eğimli rampalarla bağlanacaktır. Rampalar yangın merdivenlerine eşit
güvenlik önlemleriyle donatılacak ve eğim sabit tutulacaktır. Zemin kaymaz
malzeme ile kaplanacaktır.
4)
İç kaçış koridoruyla bağlantılı olan korunumlu merdivenin basınçlandırılması
durumunda koridorda Altıncı Kısımdaki gereklere uygun biçimde mekanik yolla
basınçlandırılacaktır.
Dış
kaçış geçitleri
Madde
37 - Kaçış yolu olarak bir iç koridor yerine dış geçit
kullanılabilir. Ancak dış geçite bitişik yapı dış duvarında düzenlenecek duvar
boşluklarına konulacak menfezlerin yanmaz nitelikte olması, boşluğun parapet
üst kotu ile döşeme bitmiş kotu arasında 1.8 m ya da daha fazla yükseklik
kalması ve bu tür havalandırma boşluklarının bir kaçış merdivenine ait herhangi
bir duvar boşluğuna 3.0 m'den daha yakın olmaması esas alınacaktır.
Bir
dış geçite açılan çıkış kapısı 30 dakika yangına karşı dayanıklı olacak ve
kendiliğinden kapatan düzeneklerle donatılacaktır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Kaçış
Merdivenleri
Tanım
Madde
38 - Yangın durumunda, bir binadaki insanların sürat ve
emniyetle tahliyesinde kullanılmak üzere bu göreve özel olarak tasarlanan
korunumlu merdivenlerdir. Yapının olağan merdivenlerinden yangında
kullanılabilecek özellikte olanları da yangın merdiveni olarak kabul edilir.
Yangın
merdivenleri, yangınla ilgili tahliyelerde kullanılan kaçış yolları bütününün
bir parçasıdır ve diğer kaçış yolları öğelerinden bağımsız tasarlanamazlar.
Yangın
merdiveni duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılmamalı, bu
elemanlar yangına 120 dakika dayanıklı olmalıdırlar.
Yangın
merdivenlerinin kullanmaya uygun şekilde bulundurulmasından bina veya işyeri
sahip ve yöneticileri sorumludur.
Yangın
çıkışı zorunluluğu
Madde
39 - Bütün yapılarda, bu kısmın Dördüncü Bölümünde aksi
belirtilmedikçe, İkinci Bölümde belirtilen esaslara göre ikinci çıkış tesis
edilir. Aksi belirtilmedikçe çıkışlar korunmuş olacaktır.
Kaçış
merdiveni yuvalarının yeri ve düzenlenmesi
Madde
40 - Yangın hangi noktada çıkarsa çıksın, o kotta bütün
insanların çıkışlarının sağlanması için kaçış yolları ve yangın merdivenleri
birbirlerinin alternatifi olacak şekilde konumlandırılacak, yan yana
yapılmayacak, yangın merdiveni yuvası ile merdiven aynı katta olacak ve genel
merdivenlerden geçilerek yangın merdivenine ulaşılmayacaktır. Merdiven
yuvalarının yerinin belirlenmesinde en uzak kaçış mesafesi ve kullanıcı yükü
esas alınacaktır.
Merdiven
yuvalarının yeri, binadaki insanların güvenlikle bina dışına kaçışlarını
kolaylaştıracak şekilde seçilmelidir. Yangın merdivenlerinin başladıkları
kottan çıkış kotuna kadar süreklilik göstermesi esastır.
Bodrum
katlarda ve yüksek binalarda yangın merdivenlerine bir yangın güvenlik holünden
veya korunumlu bir holden geçilerek girilmesi zorunludur.
Pervane
kanadı biçimindeki rıhtsız basamaklara, konutlar dışında hiç bir yapıda izin
verilmeyecektir.
Kaçış
merdiveni özellikleri
Madde
41 - Bir kaçış merdiveninin indiği nokta ile dış açık alan
arasındaki uzaklık, yangın merdiveninin zemin düzeyindeki güvenlikli dolaşım
alanına indiği nokta açık-seçik görülebilen ve güvenlikli bir dış açık alana
doğrudan erişilebilen bir yerde olması, iç kaçış merdivenlerinden boşalan
kullanıcı yükünü karşılayacak yeterli genişlikte dışa açık kapı olması halinde,
maksimum uzaklık 10 m'yi aşmayacaktır. Sprinkler korunumlu yapılarda, 15 m
olabilir.
Kaçış
merdivenlerinde her döşeme düzeyinde 17 basmaktan çok olmayan ve 4 basamaktan
az olmayan aralıkla sahanlıklar düzenlenecektir.
Sahanlığın
en az genişliği ve uzunluğu merdivenin genişliğinden az olmayacaktır. Düz kollu
merdivenlerde, üst koldaki ve alt koldaki rıhtlar arasındaki uzunluğun 1 m'den
daha çok olmasına gerek yoktur. Basamaklar kaymaz malzeme olacaktır.
Merdivenlerde
baş kurtarma yüksekliği basamak üzerinden en az 210 cm olmalıdır. Sahanlıklar
arası kot farkı en çok 300 cm olmalıdır.
Herhangi
bir kaçış merdiveninde basamak yüksekliği 175 mm'den çok, basış genişliği ise
250 mm'den az olmayacaktır.
Kaçış
için kullanılmasına izin verilen merdivenlerde, basamağın kova hattındaki en
dar basış genişliği, konutlarda 100 mm'den diğer yapılarda 125 mm'den az
olmayacaktır. Her kaçış merdiveninin her iki yanında duvar, korkuluk ya da
küpeşte bulunacaktır. Genişliği 80 cm ya da daha az olan merdivenlerin yalnızca
bir yanında korkuluk yeterlidir.
Yangın
merdiveni kovası ve yangın güvenlik holüne elektrik ve mekanik tesisat şaftı
kapakları açılamaz.
Dış
kaçış merdivenleri
Madde
42 - Dışarıda yapılan açık kaçış merdiveni, ilgili
gereklere uyulması koşuluyla iç kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir ve
ayrıca bir korunumlu yuva içinde bulunması zorunlu değildir.
Dış
kaçış merdiveninin herhangi bir bölümüne yanlardan yatay uzaklık olarak 3 m
içerisinde ya da alttan düşey uzaklık olarak 3 m içerisinde kapı ve pencere
gibi korunumsuz duvar boşluğu bulunmayacaktır.
Dışarıda
açık merdivenlere yüksek binalarda izin verilmez.
Dairesel
merdiven
Madde
43 - Dairesel merdivenler, yanmaz malzemeden yapılmaları
ve en az 800 mm genişlikte olmaları durumunda kullanıcı yükü 25 kişiyi aşmayan
herhangi bir kattan, ara kattan, veya balkonlardan zorunlu çıkış olarak hizmet
verebilir. Belirtilen koşulları sağlamayan dairesel merdivenler zorunlu
çıkışlar olarak kullanılmayacaktır.
Dairesel
merdivenler 9.50 m'den daha yüksek olmayacaktır.
Basamağın
kova hattında en dar basış genişliği 15 cm'den, kova hattından 50 cm
uzaklıktaki basış genişliği 25 cm'den az olmayacaktır.
Basamak
yüksekliği 175 mm'den çok olmayacaktır.
Baş
kurtarma yüksekliği 2.5 m'den az olmayacaktır.
Kaçış
rampaları
Madde
44 - İç ve dış kaçış rampaları aşağıda belirtilenlere
uygun olmak koşuluyla kaçış merdivenleri yerine kullanılabilir. Araç rampaları
kaçış rampası olarak kabul edilmeyecektir.
Kaçış
rampalarının eğimi %10'dan dik olmayacaktır. Kaçış rampaları düz kollu olacak
ve doğrultu değişiklikleri yalnızca sahanlıklarda yapılacaktır. Ancak herhangi
bir yerindeki eğimi 1/12'den daha büyük olmayan kaçış rampaları kavisli
yapılabilir.
Tüm
kaçış rampalarının başlangıç, bitiş düzeylerinde ve gerektiğinde ara düzeylerde
yatay düzlükler/sahanlıklar bulunacaktır. Kaçış rampalarına giriş ve
rampalardan çıkış için kullanılan her kapıda yatay sahanlıklar düzenlenecektir.
Sahanlığın en az genişliği ve uzunluğu rampa genişliğinden az olmayacaktır.
Ancak düz kollu bir rampada sahanlık uzunluğunun 1 m'den daha büyük olması
gerekmez.
Tüm
kaçış rampalarında kaygan olmayan yüzey kaplamaları kullanılacaktır.
Kaçış
rampaları, kaçış merdivenlerine ilişkin gereklere uygun biçimde
havalandırılacaktır.
Kaçış
yolu olarak yalnızca tek bir bodrum kata hizmet veren kaçış rampalarının
korunumlu yuva içinde bulunması gerekmez.
Kaçış
merdiveni havalandırması
Madde
45 - Tüm kaçış merdivenleri, dış duvarlarında tasarlanan
ve alanı merdivenin her bir kattaki döşeme alanının % 10'undan az olmayacak
şekilde hesaplanmış duvar boşlukları veya menfez ya da Altıncı Kısımdaki
gereklere uygun olarak mekanik yolla havalandırılacaktır. Kaçış merdiveni ve
kullanım alanları aydınlatma ve havalandırma amacıyla aynı aydınlığı ya da baca
boşluğunu paylaşmayacaktır.
Konut
haricindeki herhangi bir yapıda 21.50 m'den yüksekte kullanım alanları varsa iç
kaçış merdivenlerinden herhangi biri doğal havalandırma koşulu aramaksızın
Altıncı Kısımdaki gereklere uygun olarak basınçlandırılacaktır. Dörtten çok
bodrum kat içeren bir yapıda yangın güvenlik holüyle bağlantılı olan kaçış
merdiveni basınçlandırılacaktır.
Bodrum
kat kaçış merdivenleri
Madde
46 - Bir yapının bodrum katına hizmet veren herhangi bir
kaçış merdiveni, kaçış merdivenlerinde uyulması gereken tüm koşullara uygun
olacaktır.
Normal
kat kaçış merdivenleriyle aynı düşeyde tasarlanan bodrum kat kaçış merdivenleri
anılan diğer kaçış merdivenlerinden en az merdiven yuvası duvarı için istenen
yangına karşı dayanıklı eşdeğer yapı elemanlarıyla ayrılacaktır.
Normal
kat merdiveninin devam ederek bodrum kata hizmet vermesi durumunda aşağıda
belirtilenlere uyulacaktır.
a)
Merdiven, bodrum katlar dahil 4 kattan çok kata hizmet veriyorsa, bodrum katlar
dahil tüm katlarda merdivene giriş için yangın güvenlik holü düzenlenecektir.
b)
Bir acil durumda üst katları terk eden kullanıcıların bodrum kata inişlerini
önlemek için merdivenin zemin düzeyindeki sahanlığı bodrum merdiveninden kapı
veya benzeri bir fiziksel engelle ayrılacaktır.
Çıkış
kapıları
Madde
47 - Çıkış kapılarının en az temiz genişliği 80 cm'den az
olmayacaktır. Kapılarda eşik olmayacaktır. Dönel kapılar ve turnikeler çıkış
kapısı olarak kullanılmayacaktır.
Kaçış
merdivenlerine, kaçış geçitlerine açılan çıkış kapılarının kanatları
kullanıcıların hareketini engellemeyecek, kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan
mekanlardaki çıkış kapıları kaçış yönüne doğru açılacak ve kendiliğinden
kapanan düzeneklerle donatılacaktır.
Kaçış
merdiveni ve yangın güvenlik holü geçiş kapıları, elle açılabilecek ve kilitli
tutulmayacaktır. İtfaiyeci veya görevlilerin gerektiğinde dışarıdan içeri
girmeleri olanağı sağlanacaktır.
Kapılar
duman sızdırmaz ve en az 90 dakika yangına karşı dayanıklı olacaktır.
Bir
kattaki kişi sayısının 50'yi geçmesi halinde, yangın merdiveni ve yangın
güvenlik holü kapıları kaçış yönünde kapı kolu kullanılmadan (panik-bar veya
benzeri düzenekli) açılabilecektir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Konutlar
Madde
48 - Tek evler, ikiz evler, sıra evler gibi özel yapılar
ve tek bir kullanıma hizmet veren bir yapıda ya da yapının ayrılmış bir
bölümünde kaçışlar normal merdivenlerle sağlanabilir ve ayrı koşullar gerekmez.
Konut
olarak kullanılan ve yapı yüksekliği 30.50 m'yi aşan binalarda her katta en az
2 bağımsız kaçış merdiveni ya da başka çıkışlar bulunacaktır.
Apartman
tipi konutlar haricindeki konut birimlerinde, konut içindeki herhangi bir
noktadan çıkış kapısına kadar olan uzaklık 20 m'yi geçmeyecek biçimde çıkışlar
düzenlenecektir. Ayrıca 2'den çok ara kat içermeyen apartman dairelerinde tek
kapı bulunması durumunda; bu kapı üst katta düzenlenmeyecektir. Üstteki katın
döşeme alanı, bu kat için ayrı bir çıkış sağlanmadıkça 70 m2'yi aşmayacaktır.
Konut birimlerinden tüm çıkışlar, kaçış merdivenlerine ya da açık havaya
doğrudan erişim olanağı sağlayacaktır.
Kaçış
uzaklığı, apartman dairelerinin kapısından başlanarak ölçülecektir. Bir
apartman dairesi için aynı kat düzeyinde 2 kapı gerektiğinde, eğer yalnızca tek
doğrultuda kaçış ya da tek bir kaçış merdiveni sağlanıyorsa, kaçış uzaklığı en
uzaktaki kapıdan başlanarak ölçülecektir. İki ayrı doğrultuda kaçış olanağı
sağlanabiliyorsa kaçış uzaklığı her bir kapıdan başlanarak ölçülecektir.
Sağlık
yapıları
Madde
49 - Sağlık yapıları kapsamında, hastaneler, yaşlılar için
dinlenme ve bakım evleri, bedensel ve zihinsel özürlüler için bakımevlerinde
aşağıdaki gereklere uyulacaktır.
a)
Kullanıcı yükü 15 kişiyi aşan herhangi bir hasta yatak odası ya da süit oda
için birbirinden uzakta konuşlandırılmış 2 kapı sağlanacaktır. Kullanıcı yükü
50 kişiyi aşan mekanlar için toplantı amaçlı yapılar ile ilgili gereklere
uyulacaktır.
b)
Hastanelerde, yaşlılar, bedensel ve zihinsel özürlüler için bakım evlerinde,
korunumlu yatay sığınma alanları oluşturulacaktır. Sığınma alanının zorunlu
çıkış olarak kullanıldığı yerlerde, sığınma alanının hesaplanmasında kullanıcı
yükü 2.8 m²/kişi alınacaktır.
Oteller,
moteller ve yatakhaneler
Madde
50 - Oteller, moteller ve yatakhane olarak inşa edilen
binalar ve yapılar, veya yeni inşa edilen binaların otel, motel ve yatakhane
olarak kullanılan bölümleri, farklı bir kullanım sınıfından otel, motel ve
yatakhane kullanım sınıfına dönüşen mevcut binalar veya bunların bu dönüşüme
uğrayan bölümleri için bir iç koridorla erişilen otel yatak odaları, aşağıdaki
gereklere uygun olacaktır.
a)
Yatak odaları iç koridordan en az 60 dakika yangına karşı dayanıklı bir duvarla
ayrılacaktır.
b)
İç koridora açılan kapılar en az 30 dakika yangına karşı dayanıklı olacak ve
kendiliğinden kapatan otomatik düzeneklerle donatılacaktır.
c)
İç koridorlar bir dış duvarda yer alan boşluklarla havalandırılacak ve bu
boşluklar iç koridor döşeme alanının %15'inden az olmayacaktır. Doğal yolla
havalandırılmayan iç koridorlar 89 uncu maddeye uygun biçimde
basınçlandırılacaktır.
d)
Yatak odası koridoruna açılan diğer odalar ya da koridorun bir parçasını
oluşturup kaçışları tehlikeye sokabilecek diğer mekanlar için yatak odalarıyla
aynı düzeyde bir kompartmanlama sağlanması zorunludur.
Bir
dış koridorla erişilen otel yatak odaları aşağıdaki gereklere uygun olacaktır.
a)
Yatak odaları dış koridordan en az 60 dakika yangın direnimli bir duvarla
ayrılacaktır. Ancak parapet üst kotu koridor bitmiş döşeme üst kotundan 1.1 m
ya da daha yukarda konuşlandırılan yanmaz yapımlı havalandırma boşlukları için
bu koşul gerekmez.
b)
Dış koridora açılan kapılarda yangına karşı dayanıklı olmak koşulu
aranmayacaktır.
c)
Dış koridorlarda dış kaçış geçitlerine ilişkin en az genişlik, döşemede kot
değişimleri, çatı korunumu koridor dış kenarı boyunca korkuluk yapılması ve
benzeri gereklere uyulacaktır.
Otel
yatak odasında ya da süit odada tek kaçış kapısı bulunması yalnızca, yatak
odasında ya da süit odada en uzak bir noktadan çıkış kapısına kadar ölçülen
uzaklığın 15 m'yi aşmaması koşuluna bağlı olacaktır. Ancak,
a)
Otel yatak odasında ya da süit odada en uzak bir noktadan çıkış kapısına kadar
ölçülen uzaklığın 15 m'yi aşması durumunda birbirinden uzakta konuşlandırılmış
en az 2 çıkış kapısı bulunacaktır.
b)
Altıncı Kısımdaki gereklere uygun olarak tümden sprinkler sistemiyle donatılmış
otellerin yatak odalarında ya da süit odalarında en uzak bir noktanın kapıya
kadar ölçülen uzaklığı 20 m'yi aşmayacaktır.
c)
Kaçış uzaklığı, yatak odası ya da süit odanın çıkış kapısından başlayarak bir
kaçış merdivenine, kaçış geçidine ya da dış açık alana açılan çıkış kapısına
kadar ölçülecektir.
Koridor
boyunca yalnızca tek yönde kaçış olanağı varsa, kaçış uzaklığı en uzaktaki
yatak odası çıkış kapısından itibaren ölçülecektir. İki yönde kaçış
sağlanabiliyorsa kaçış uzaklığı her bir yatak odasının çıkış kapılarından
ölçülecektir.
Doğal
yolla havalandırılmayan iç koridorlar, sprinklerli yapılarda 45 m, sprinklersiz
yapılarda 30 m aralıklarla duman engelleriyle bölümlendirilecek ve aşağıdaki
gereklere uyulacaktır.
a)
Duman engelleri yangına dayanıklı bölmelerle sağlanacak ve bölme içinde yer
alan kapılar duman sızdırmaz nitelik taşıyacaktır. Duman bölmeleri, koridoru
kuşatan duvar da dahil olmak üzere tüm kat yüksekliğince tavana ya da çatı
örtüsünün altına kadar devam edecek ve ara kesitleri sıkıca kapatılacaktır.
b)
Duman engelleriyle oluşturulan bölmelerin her birinden bir çıkışa, kaçış
merdivenine, kaçış geçidine ya da kaçış rampasına doğrudan engelsiz erişim
olanağı sağlanacaktır.
c)
Duman sızdırmaz kapılarda camlı kapılar hariç, alanı her bir kanat yüzey
alanının en az %25'i değerinde net görüş sağlayan cam paneller konacaktır.
d)
Duman sızdırmaz kapıları tek ya da çift kanatlı olabilir. Ancak kendiliğinden
kapatan düzeneklerle donatılacak ve kanatlar içinde yer aldığı boşluğu tümüye
kapatacaktır. Kasalar duvar boşluğuna sıkıca yerleştirilecek ve kanat ile
döşeme arasındaki aralık 4 mm'yi aşmayacaktır.
e)
Duman sızdırmaz kapılar normalde kapalı durumda tutulacaktır. Bununla birlikte
bu kapılar algılama sistemi yoluyla çalışan elektro-manyetik ya da
elektro-mekanik düzeneklerle otomatik olarak kapatılabiliyorsa açık durumda
tutulabilir.
Toplanma
amaçlı binalar
Madde
51 - Toplanma amaçlı binalar, tören, ibadet, eğlence, yeme,
içme, ulaşım, araç bekleme gibi nedenlerle 50 veya daha fazla kişinin bir araya
gelebildiği tüm binalar veya bunların bu amaçla kullanılan bölümlerini kapsar.
Toplanma
amaçlı binalarda 50 kişinin aşıldığı her mekanda en az 2 çıkış bulunacaktır.
Kişi sayısı 500 kişiyi geçerse en az 3 çıkış, 1000 kişinin üzerinde en az 4
çıkış tasarlanacaktır. Kapılar kaçışa doğru açılacak, birbirinden olabildiğince
uzakta olacak ve 2 kapı hiç bir noktadan 45 dereceden daha dar bir açı ile
görünmeyecektir.
Tiyatrolar,
sinemalar, oditoryumlar, konser salonları ve bunlar gibi sabit koltuklu
toplantı amaçlı yapılarda iki koltuk sırası arasındaki geçitler aşağıdaki gibi
olacaktır.
a)
Salon ve balkonlarda kapılara ya da çıkış kapılarına götüren ve genişliği
koridor genişliğinden az olmayan ara dolaşım alanları sağlanacaktır.
b)
Koltuk sıralarının oluşturduğu kümeler arasında dolaşım alanları düzenlenecek
ve bir koltuk sırası içindeki koltuk sayısı Tablo 2 'de belirtilen koşullara
uygun olacaktır. Sıra iç geçiş temiz genişliği 30 cm'den az olmayacak ve bu
genişlik sıranın arkasından otomatik kalkan koltuklar dahil, dik durumdaki koltuğun
en yakın çıkıntısına kadar yatay olarak ölçülecektir. Sıra iç geçiş genişliği
tüm sıra boyunca sabit tutulacaktır.
Tablo 2: Bir sıra içindeki koltuk sayısı
Sıra genişliği
|
Bir sıradaki en çok koltuk savısı
|
|
Mm
|
çıkış yolu bir yanda
|
çıkış yolu iki yanda
|
300-324
|
7
|
14
|
325-349
|
8
|
16
|
350-374
|
9
|
18
|
375-399
|
10
|
20
|
400^24
|
11
|
22
|
425-449
|
11
|
24
|
450-474
|
12
|
26
|
475-499
|
12
|
28
|
500 ve üzeri
|
Kaçış volu ile sınırlı
|
c)
Ara dolaşım alanlarında eğim %10'u aşmadıkça kot değişimlerinin çözümü için
basamak yapılmayacaktır.
d)
Ara dolaşım alanlarında, basamakların eğiminin 30 dereceyi aştığı ya da rampa
eğiminin %10'u aştığı durumlarda koltukları yandan kuşatan korkuluklar
yapılacaktır.
e)
Ara dolaşım alanlarını oluşturan basamakların ve rampaların bitiş
kaplamalarında kaymaz malzemeler kullanılacaktır.
f)
Genel aydınlatmanın kesilmesi durumunda her bir basamak açık seçik görülebilir
biçimde ışıklandırılacaktır.
Bir
tiyatro, sinema ya da konser salonunda çıkışların sayısı ve kapasitesi, kendi
kompartımanları kapsamında düşünülecek ve aynı bina içinde yer alan komşu
bölümler için düzenlenen çıkışlar hesaba katılmayacaktır. Hesaba katılmasına
izin verilebilmesi için kullanıcı yükünün 200'ü aşmaması ve çıkışların
kapasitesinin en az yarısının kompartıman içinde sağlanması zorunludur.
Büro,
fabrika, imalathane ve depo yapıları
Madde
52 - Büro, fabrika, imalathane ve depo yapılarının her
birinde en az 2 bağımsız kaçış merdiveni ya da başka çıkışlar sağlanacaktır.
Ancak yapımda yanmaz ürünler kullanılmışsa ve bina yüksekliği 15.50 m'yi veya
yapı yüksekliği 21.50 m'yi aşmıyorsa tek kaçış merdivenine aşağıdaki koşullarda
izin verilebilir.
a)
Herhangi bir kat üzerindeki en fazla kaçış uzaklığı Tablo 1'deki uzaklıklara
uygun ve kaçış merdiveni yangın merdiveni özelliklerinde olmalıdır.
b)
Büro yapıları haricindeki, fabrika, imalathane ve antrepolarda herhangi bir
katın brüt alanı (servis bacaları, asansör kuyuları, tuvaletler, merdivenler
vb. dahil) 185 m²'yi aşmamalıdır.
c)
Fabrika, imalathane ve depolarda dış zemin ortalama kotu ile yapının kullanımda
olan en üst katının bitmiş döşeme kotu arasında ölçülen yükseklik 15.50 m'yi
aşmamalıdır.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder